Others
FCRA: বিদেশী অনুদান (নিয়ন্ত্ৰণ) আইন
प्रविष्टि तिथि:
22 JUL 2026 18:46 PM
বৰ্ধিত আন্তঃসংযুক্ত বিশ্বত বিদেশী অনুদান
বিশ্বায়নে ৰাষ্ট্ৰীয় সীমা অতিক্ৰম কৰি মানুহ, ধাৰণা, প্ৰযুক্তি আৰু বিত্তীয় সম্পদৰ চলাচলত আমূল পৰিৱৰ্তন আনিছে। বৰ্তমান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দানশীলতা (Philanthropy) আৰু উন্নয়নমূলক অংশীদাৰিত্বই বিশ্বজুৰি শিক্ষা, স্বাস্থ্যসেৱা, দুৰ্যোগ সাহায্য, বৈজ্ঞানিক গৱেষণা, পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু সামুদায়িক উন্নয়নক সমৰ্থন আগবঢ়াই আহিছে। ভাৰতেও এনে সহযোগিতাৰ পৰা উপকৃত হৈছে। দেশৰ সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক উন্নয়নত অৰিহণা যোগোৱা বিভিন্ন কাৰ্যকলাপৰ বাবে হাজাৰ হাজাৰ সংস্থাই বিদেশী অনুদান লাভ কৰি আহিছে।
এই সুযোগসমূহৰ সমান্তৰালভাৱে, বিশ্বৰ চৰকাৰসমূহে সীমান্ত অতিক্ৰম কৰা বিত্তীয় লেনদেনসমূহ স্বচ্ছ আৰু জবাবদিহিমূলক হোৱাটো নিশ্চিত কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ অধিক সচেতন হৈ পৰিছে। বিশ্বব্যাপী বিত্তীয় নেটৱৰ্ক, ডিজিটেল লেনদেন আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পুঁজিৰ ব্যৱস্থাৰ দ্ৰুত সম্প্ৰসাৰণে বিত্তীয় স্বচ্ছতা, বিদেশী প্ৰভাৱ আৰু গণতান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সুৰক্ষাৰ সৈতে জড়িত নতুন শাসনগত প্ৰত্যাহ্বানৰ সৃষ্টি কৰিছে। ফলস্বৰূপে, বিদেশৰ পৰা অহা বিত্তীয় প্ৰবাহৰ নিয়ন্ত্ৰণ আধুনিক শাসন ব্যৱস্থাৰ এক স্বীকৃত বৈশিষ্ট্য হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিছে।
সেয়ে, বিদেশী অনুদান (নিয়ন্ত্ৰণ) আইন (Foreign Contribution (Regulation) Act – FCRA)-ক এই বহল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেক্ষাপটত বুজিব লাগে। বৈধ দাতব্য কাৰ্যকলাপক সীমাবদ্ধ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে, এই আইনে এনে এক আইনগত কাঠামো প্ৰদান কৰে যিয়ে প্ৰকৃত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহযোগিতাক সহজ কৰি তোলে আৰু একে সময়তে নিশ্চিত কৰে যে বিদেশী অনুদান ভাৰতীয় আইন অনুসৰি গ্ৰহণ, ব্যৱহাৰ আৰু হিচাপ-নিকাচ কৰা হয়।
বিদেশী অনুদান (নিয়ন্ত্ৰণ) আইন
বিদেশী অনুদান (নিয়ন্ত্ৰণ) আইন (Foreign Contribution (Regulation) Act – FCRA) হৈছে এনে আইন, যিয়ে নিয়ন্ত্ৰণ কৰে যে ভাৰতীয় ব্যক্তি, সংস্থা, বেচৰকাৰী সংস্থাসমূহ, ন্যাসসমূহ আৰু কোম্পানীয়ে ভাৰতৰ বাহিৰৰ কোনো উৎসৰ পৰা প্ৰেৰণ কৰা ধন, মূল্যপত্ৰ (Securities) বা সামগ্ৰী (Articles) কেনেদৰে গ্ৰহণ আৰু ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিব। এই আইন গৃহ মন্ত্ৰালয়ে পৰিচালনা কৰে।
সহজ ভাষাত ক'বলৈ গ'লে, FCRA-ই তিনিটা মূল কাম কৰে—
- কোনে বিদেশী অনুদান গ্ৰহণ কৰিব পাৰে, আৰু কি কি চৰ্তত কৰিব পাৰে, সেই বিষয়ে নিৰ্ধাৰণ কৰে।
- সেই ধন কেনেদৰে গ্ৰহণ, হিচাপ-নিকাচ আৰু প্ৰতিবেদন দাখিল কৰিব লাগিব, সেয়া নিৰ্দিষ্ট কৰে।
- বিদেশী পুঁজিৰে সমৰ্থিত এনে সীমিত আৰু স্পষ্টভাৱে সংজ্ঞায়িত কিছু কাৰ্যকলাপক নিয়ন্ত্ৰণ কৰে, যিবোৰে ভাৰতৰ সাৰ্বভৌমত্ব, সুৰক্ষা বা জনশৃংখলাৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।
FCRA-এ কি নকৰে?
এই আইনে ভাৰতীয়সকলক বিদেশী অনুদান গ্ৰহণ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ নকৰে বা আইন মানি চলা নাগৰিক সমাজৰ সংস্থাসমূহক (Civil Society Organisations) বন্ধ নকৰে। দহ হাজাৰৰো অধিক সংস্থা বৈধভাৱে পঞ্জীয়নভুক্ত হৈ স্বাস্থ্যসেৱা, শিক্ষা, দুৰ্যোগ সাহায্য, গৱেষণা আৰু মানৱীয় সহায়ৰ দৰে ক্ষেত্ৰত নিয়মীয়াকৈ বিদেশী পুঁজি লাভ কৰি আহিছে।
এই আইনক সেইদৰে বুজিব লাগে যিদৰে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, গ্ৰেট ব্ৰিটেইন, অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু কানাডাই নিজৰ সমধৰ্মী আইনসমূহক ব্যাখ্যা কৰে—অৰ্থাৎ, বিদেশী প্ৰভাৱাধীন কাৰ্যকলাপৰ বাবে এক পঞ্জীয়ন আৰু তথ্য প্ৰকাশ ব্যৱস্থা, নাগৰিক সমাজৰ অস্তিত্বৰ বাবে অনুমতি-ভিত্তিক ব্যৱস্থা নহয়।
মূল উদ্দেশ্যসমূহ
১৯৭৬ চনৰ পৰা প্ৰতিটো সংশোধনীতে অপৰিৱৰ্তিত হৈ থকা এটা স্পষ্ট আৰু সামঞ্জস্যপূৰ্ণ নীতিৰ ওপৰত FCRA নিৰ্মিত। এই নীতিসমূহে চৰকাৰৰ যিকোনো জবাবদিহি নাগৰিক, প্ৰতিষ্ঠান আৰু জাতীয় স্বাৰ্থৰ প্ৰতি দায়িত্ব প্ৰতিফলিত কৰে।
|
স্বচ্ছতা
|
বিদেশী অনুদান লাভ কৰা প্ৰতিটো সংস্থাই চৰকাৰৰ সৈতে পঞ্জীয়ন কৰিব লাগিব, নিৰ্দিষ্ট আৰু পৰীক্ষাযোগ্য বেংকিং চেনেলৰ জৰিয়তে ধন লাভ কৰিব লাগিব, আৰু লাভ কৰা ধনৰাশি, দাতা, আৰু ধন ব্যৱহাৰ কৰা উদ্দেশ্যসমূহ প্ৰকাশ কৰিব লাগিব।
|
|
জবাবদিহিতা
|
গ্ৰাহকে বাৰ্ষিক নিৰীক্ষণ কৰা ৰিটাৰ্ণ দাখিল কৰিব লাগিব। এই ৰিটাৰ্ণসমূহ অনলাইনযোগে দাখিল কৰিব লাগিব। দাতা, পৰিমাণ, আৰু ব্যৱহাৰ সকলো ৰেকৰ্ডত আছে, বিদেশী উৎসৰ পৰা স্থলভাগৰ কাৰ্য্যকলাপলৈকে সম্পূৰ্ণৰূপে অনুসন্ধানযোগ্য শৃংখল সৃষ্টি কৰে।
|
|
সাৰ্বভৌমত্ব
|
বিদেশৰ পৰা অহা অনুদান যিয়ে ভাৰতৰ সাৰ্বভৌমত্ব, গণতান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান, নিৰ্বাচনী প্ৰক্ৰিয়া, জনগাথনি, বা ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তাৰ ওপৰত বিৰূপ প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে, সেইবোৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ অধীনত থাকে। এইটো বৈধ দান-বৰঙণিৰ ওপৰত কোনো বাধা নহয়। ই হৈছে সাৰ্বভৌম শাসনৰ প্ৰয়োগ।
|
|
প্ৰকৃত কাম সক্ষম কৰা
|
এই আইনখন প্ৰকৃত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহযোগিতাৰ ক্ষেত্ৰত বাধাৰ সৃষ্টি কৰা নহয়, সুবিধা প্ৰদানৰ বাবে তৈয়াৰ কৰা হৈছে। শিক্ষা, স্বাস্থ্যসেৱা, দৰিদ্ৰতা নিৰাময়, দুৰ্যোগ সাহায্য, সাংস্কৃতিক বিনিময়, বৈজ্ঞানিক গৱেষণা, আৰু পৰিৱেশৰ কাম এই সকলোবোৰ কাঠামোৰ ভিতৰত নিৰ্বিঘ্নে চলি আছে।
|
|
জনসাধাৰণৰ আস্থা
|
যেতিয়া নাগৰিকে জানে যে সংস্থাসমূহক বিদেশী পুঁজি পঞ্জীয়ন, প্ৰকাশ আৰু নিৰীক্ষণ কৰা হয়, তেতিয়া ই স্বেচ্ছামূলক খণ্ড আৰু সংস্থাসমূহৰ ওপৰত নিজৰ ওপৰত আস্থা গঢ়ি তোলে। স্বচ্ছতাই হিতাধিকাৰী আৰু দাতাৰ উদ্দেশ্য দুয়োটাকে সুৰক্ষিত কৰে।
|
E
আইনৰ বিকাশ: কালানুক্ৰমিক অগ্ৰগতি
বিদেশী অনুদান নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ভাৰতৰ কাঠামো পাঁচ দশকত একেৰাহে চৰকাৰে ধাৰাবাহিকভাৱে পৰিশোধন কৰি আহিছে। প্ৰতিটো সংস্কাৰে একে দিশতে আগবাঢ়িছে: অধিক প্ৰকাশ, শক্তিশালী জবাবদিহিতা, আৰু উন্নত শাসন ।
ভাৰতে বিদেশী বৰঙণি গ্ৰহণ আৰু ব্যৱহাৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ১৯৭৬ চনত প্ৰথম বিদেশী অনুদান (নিয়ন্ত্ৰণ) আইন প্ৰণয়ন কৰে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংযোগ সম্প্ৰসাৰিত হোৱাৰ লগে লগে আৰু সীমা অতিক্ৰম কৰি বিত্তীয় প্ৰবাহ অধিক জটিল হৈ পৰাৰ লগে লগে সংসদে বিদেশী অনুদান (নিয়ন্ত্ৰণ) আইন, ২০১০ প্ৰণয়ন কৰে, পূৰ্বৰ আইনসমূহৰ ঠাইত আধুনিক নিয়ন্ত্ৰণ কাঠামোৰ ব্যৱস্থা কৰে। তেতিয়াৰ পৰাই ২০১৬, ২০১৮ আৰু ২০২০ চনত সংশোধনীৰ জৰিয়তে কাঠামোটো শক্তিশালী কৰা হৈছে, আনহাতে প্ৰস্তাৱিত বিদেশী অনুদান (নিয়ন্ত্ৰণ) সংশোধনী বিধেয়ক, ২০২৬ আৰু অধিসূচিত এফচিআৰএ (সংশোধনী) নিয়ম, ২০২৬ য়ে স্বচ্ছতা, শাসন আৰু নিয়ন্ত্ৰণৰ স্পষ্টতা আৰু অধিক উন্নত কৰাৰ চেষ্টা কৰিছে।
|
বৰ্ষ
|
উন্নয়ন
|
|
১৯৭৬
|
বিদেশী অনুদান আৰু বিদেশী আতিথ্যৰ গ্ৰহণ আৰু ব্যৱহাৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে বিদেশী অনুদান (নিয়ন্ত্ৰণ) আইন প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়, যি এখন সাৰ্বভৌম, গণতান্ত্ৰিক গণৰাজ্যৰ মূল্যবোধৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ।
|
|
১৯৮৪
|
সংশোধনৰ জৰিয়তে বিদেশী পুঁজি গ্ৰহণ কৰা সকলো বেচৰকাৰী সংস্থাৰ বাবে গৃহ মন্ত্ৰালয়ত পঞ্জীয়ন বাধ্যতামূলক কৰা হয়। ন্যায়াধীশসকলক আইনৰ আওতালৈ অনা হয়, “বিদেশী অনুদান” আৰু “ৰাজনৈতিক দল”ৰ সংজ্ঞা অধিক বিস্তৃত কৰা হয়, আৰু নিৰীক্ষণ কৰাৰ ক্ষমতা সংযোজন কৰা হয়।
|
|
২০১০
|
FCRA, ২০১০-এ ১৯৭৬ চনৰ আইনখনৰ ঠাই লয় আৰু অধিক শক্তিশালী অনুপালন ব্যৱস্থাৰে আইনখন একত্ৰিত কৰে। ২৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০১০ তাৰিখে ৰাষ্ট্ৰপতিৰ অনুমোদন লাভ কৰে। মুখ্য পৰিৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত আছিল—প্ৰতি পাঁচ বছৰে পঞ্জীয়ন নবীকৰণ বাধ্যতামূলক, পঞ্জীয়নৰ বাবে অধিক বিস্তৃত আৰু কঠোৰ চৰ্ত, পঞ্জীয়ন স্থগিতকৰণ, বাতিলকৰণ, সম্পত্তিৰ ন্যস্তকৰণ আৰু অপৰাধৰ আপোচমূলক নিষ্পত্তি।
|
|
২০১১
|
বিদেশী অনুদান (নিয়ন্ত্ৰণ) নিয়মাৱলী (FCRA Rules) অধিসূচিত কৰা হয়, যাৰ জৰিয়তে পঞ্জীয়ন, নিৰ্ধাৰিত বেংক একাউণ্ট আৰু প্ৰতিবেদনৰ নিৰ্ধাৰিত প্ৰ-পত্ৰ কাৰ্যকৰী কৰা হয়।
|
|
২০২০
|
মুখ্য সংশোধনী আইন: পদাধিকাৰীসকলৰ বাবে আধাৰ/পাছপোৰ্ট পৰিচয় বাধ্যতামূলক কৰা হয়; সকলো বিদেশী অনুদান কেৱল ভাৰতীয় ষ্টেট বেংক, নতুন দিল্লীৰ এটা নিৰ্দিষ্ট একাউণ্টলৈ সীমাবদ্ধ কৰা হয়; অন্য সংস্থালৈ উপ-অনুদান প্ৰদান নিষিদ্ধ কৰা হয়; প্ৰশাসনিক ব্যয়ৰ সীমা ৫০%ৰ পৰা ২০%লৈ হ্ৰাস কৰা হয়; আৰু চৰকাৰী অনুসন্ধানৰ পিছতহে পঞ্জীয়ন নবীকৰণৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়।
|
|
২০২২
|
FCRA নিয়মাৱলীত সংশোধন কৰি বিদেশত থকা আত্মীয়ৰ পৰা বছৰি লাভ কৰিব পৰা অনুদানৰ সীমা ১ লাখ টকাৰ পৰা ১০ লাখ টকালৈ বৃদ্ধি কৰা হয়, যাৰ ফলত সাধাৰণ পৰিয়ালসমূহৰ বাবে অনুপালন সহজ হয়। লগতে, কিছুমান অপৰাধ আপোচমূলকভাৱে নিষ্পত্তি কৰাৰ ব্যৱস্থাও সংযোজন কৰা হয়।
|
|
২০২৪–২৫
|
নিয়মাৱলীত পুনৰ সংশোধন কৰি প্ৰশাসনিক ব্যয়ৰ বাবে অব্যৱহৃত ধন পৰৱৰ্তী সময়লৈ বহন কৰাৰ অনুমতি দিয়া হয়; উৎসত কৰ কৰ্তনৰ (TDS) ৰিফাণ্ডৰ ব্যৱহাৰ স্পষ্ট কৰা হয়; আৰু আবেদন প্ৰক্ৰিয়া অধিক দ্ৰুত কৰাৰ উদ্দেশ্যে আবেদনকালীন নথি-পত্ৰৰ ব্যৱস্থা অধিক শক্তিশালী কৰা হয়।
|
|
২০২৬ (প্ৰস্তাৱিত)
|
বিদেশী অনুদান (নিয়ন্ত্ৰণ) সংশোধনী বিধেয়ক, ২০২৬-এ পঞ্জীয়নৰ ম্যাদ উকলি গ'লে বা বাতিল হ'লে বিদেশী পুঁজিৰে সৃষ্টি হোৱা সম্পত্তি সুৰক্ষিতভাৱে পৰিচালনাৰ বাবে এখন নিৰ্ধাৰিত কৰ্তৃপক্ষ গঠনৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছে। অধিসূচিত FCRA (সংশোধনী) নিয়মাৱলী, ২০২৬-এ পঞ্জীয়নক নিৰ্দিষ্ট উদ্দেশ্য আৰু অনুমোদিত ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে আৰু অনুমোদিত ধৰ্মীয় কাৰ্যকলাপৰ পৰা ধৰ্মান্তৰণমূলক প্ৰচাৰ (Proselytisation)-ক বাদ দিছে।
|
প্ৰতিটো সংশোধন একেই দিশত আগবাঢ়িছে—অধিক কঠোৰ তথ্য প্ৰকাশ আৰু হিচাপ-নিকাচৰ ব্যৱস্থা, বৈধ কাৰ্যকলাপৰ ওপৰত নতুন নিষেধাজ্ঞা আৰোপ নহয়। সাৰ্বভৌমত্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় সুৰক্ষা, জনশৃংখলা বা বিদেশী ৰাষ্ট্ৰৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ সম্পৰ্কৰ ওপৰত বিৰূপ প্ৰভাৱ পেলোৱা কাৰ্যকলাপৰ যিবোৰ শ্ৰেণী নিয়ন্ত্ৰণৰ আওতাত আছে, সেইসমূহ ১৯৭৬ চনৰ পৰাই মূলতঃ অপৰিৱৰ্তিত হৈ আছে।
ভাৰতৰ স্থিতিৰ পাঁচটা স্তম্ভ
|
১. বিদেশী বিত্তীয় প্ৰবাহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ সাৰ্বভৌম অধিকাৰ
প্ৰতিখন সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰৰ স্বীকৃত অধিকাৰ আছে যে, নিজৰ সীমাৰ বাহিৰৰ পৰা অহা ধন কেনেদৰে দেশৰ ভিতৰৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহলৈ প্ৰৱেশ কৰে, সেয়া জানিব আৰু প্ৰয়োজন হ'লে তাৰ ওপৰত চৰ্ত আৰোপ কৰিব। ভাৰতেও একেই সাৰ্বভৌম অধিকাৰ প্ৰয়োগ কৰিছে; ই কোনো ব্যতিক্ৰমধৰ্মী ব্যৱস্থা নহয়।
২. স্বচ্ছতা আৰু তথ্য প্ৰকাশৰ কাঠামো, নিষেধাজ্ঞা নহয়
FCRA-এ ভাৰতীয়সকলক বিদেশী দানশীলতা, গৱেষণা অনুদান বা মানৱীয় সহায় গ্ৰহণ কৰাত বাধা নিদিয়ে। ই কেৱল এই অনুদানসমূহ পঞ্জীয়নভুক্ত হ'ব, নিৰ্ধাৰিত বেংক একাউণ্টৰ জৰিয়তে আহিব আৰু তাৰ প্ৰতিবেদন দাখিল কৰিব লাগিব বুলি নিৰ্দেশ দিয়ে। কোম্পানী আইন, বেংকিং নিয়ন্ত্ৰণ আৰু ৰাজনৈতিক দলৰ পুঁজি নিয়ন্ত্ৰণৰ ক্ষেত্ৰতো একেই ধৰণৰ অনুপালন ব্যৱস্থা প্ৰযোজ্য।
৩. গণতান্ত্ৰিক জবাবদিহিতাৰ বাবে বিদেশী পুঁজিৰ স্বচ্ছতা অপৰিহাৰ্য
নীতি নিৰ্ধাৰণ, নিৰ্বাচন বা জনমত প্ৰভাৱিত কৰিব পৰা বিদেশী পুঁজিৰ তথ্য যদি গোপন থাকে, তেন্তে নাগৰিক, সংবাদ মাধ্যম বা সংসদে কোনো পক্ষক জবাবদিহিতাৰ আওতালৈ আনিব নোৱাৰে। সেয়ে, তথ্য প্ৰকাশ জবাবদিহিতাৰ পূৰ্বচৰ্ত; ই কোনো ভাবুকি নহয়।
৪. বিদেশী প্ৰভাৱমূলক কাৰ্যকলাপৰ ফলত উদ্ভৱ হোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় সুৰক্ষাজনিত উদ্বেগ বিশ্বব্যাপী স্বীকৃত
বিদেশী ৰাষ্ট্ৰৰ দ্বাৰা গোপনে পুঁজিৰ জৰিয়তে মতাদৰ্শ প্ৰচাৰ, লবিং বা ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপ চলোৱা বিষয়টো বৰ্তমান বিশ্বৰ গণতান্ত্ৰিক দেশসমূহৰ বাবে এক মুখ্য ৰাষ্ট্ৰীয় সুৰক্ষা উদ্বেগ। নিৰ্বাচনত হস্তক্ষেপৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বিভ্ৰান্তিকৰ তথ্য প্ৰচাৰলৈকে এই বিষয়সমূহ বিশ্বজুৰি গুৰুত্ব সহকাৰে বিবেচিত হৈছে।
৫. ভাৰতৰ দৃষ্টিভংগী বিশ্বব্যাপী ধাৰাৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ, ব্যতিক্ৰম নহয়
ষষ্ঠ অধ্যায়ত দেখুওৱাৰ দৰে, বিশ্বৰ মুখ্য গণতান্ত্ৰিক দেশসমূহে FCRA শক্তিশালী কৰা একেই সময়ছোৱাত বিদেশী প্ৰভাৱ আৰু বিদেশী পুঁজিৰ স্বচ্ছতা নিশ্চিত কৰা আইন অধিক শক্তিশালী কৰিছে। সেইদিশৰ পৰা ভাৰতৰ ব্যৱস্থা কোনো ব্যতিক্ৰম নহয়; ই বিশ্বব্যাপী গণতান্ত্ৰিক ধাৰাৰ লগত সামঞ্জস্যপূৰ্ণ।
|
বাস্তৱত FCRA কেনেদৰে কাৰ্যকৰী হয়
FCRA-এ ভাৰতত বিদেশী অনুদান গ্ৰহণ কৰিব বিচৰা প্ৰতিটো সংস্থাৰ বাবে এক স্পষ্ট, নিয়ম-ভিত্তিক প্ৰক্ৰিয়া নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। এই প্ৰক্ৰিয়াটো স্বচ্ছ, সম্পূৰ্ণ অনলাইন আৰু সকলো আবেদনকাৰীৰ ক্ষেত্ৰত একে ধৰণে প্ৰয়োগ কৰা হয়।
- পঞ্জীয়ন আৰু পূৰ্বানুমতি: বিদেশী অনুদান গ্ৰহণ কৰিব বিচৰা কোনো সংস্থাই হয় FCRA পঞ্জীয়ন লাভ কৰিব লাগিব—যি কমেও তিনি বছৰ ধৰি কাৰ্যকৰী হৈ থকা সংস্থাসমূহৰ বাবে উপলব্ধ—নহয় নিৰ্দিষ্ট কোনো প্ৰকল্পৰ বাবে পূৰ্বানুমতি গ্ৰহণ কৰিব লাগিব। দুয়োটা ব্যৱস্থাতে পৰিচয় সত্যাপন, প্ৰস্তাৱিত কাৰ্যকলাপৰ বিৱৰণ আৰু পদাধিকাৰীসকলৰ সম্পূৰ্ণ তথ্য প্ৰকাশ কৰাটো বাধ্যতামূলক।
- কিস্তিত বিদেশী অনুদান মুকলি: বৃহৎ পৰিমাণৰ বিদেশী অনুদান কিস্তিৰ ভিত্তিত মুকলি কৰা হয়। প্ৰতিটো কিস্তিৰ ৭৫% ধন ব্যৱহাৰ কৰি তাৰ সত্যাপন সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছতহে পৰৱৰ্তী কিস্তি মুকলি কৰা হয়।
- এটা একক, সত্যাপনযোগ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ: সকলো বিদেশী অনুদান প্ৰথমে ভাৰতীয় ষ্টেট বেংক, নতুন দিল্লী মুখ্য শাখাত থকা এটা নিৰ্ধাৰিত FCRA একাউণ্টত জমা হ'ব লাগিব। ইয়াৰ ফলত ভাৰতলৈ অহা সকলো বিদেশী ধনৰ বাবে এটা একক, নিৰীক্ষণযোগ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ সৃষ্টি হয়। এই একাউণ্টৰ পৰা বৈধ কাৰ্যসূচী ৰূপায়ণৰ বাবে ধন অন্যান্য পৰিচালনামূলক একাউণ্টলৈ স্থানান্তৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু ধনৰ সম্পূৰ্ণ লেনদেনৰ অনুসৰণযোগ্য শৃংখলা এই একাউণ্টৰ পৰাই আৰম্ভ হয়।
- ঘোষিত উদ্দেশ্য, প্ৰকাশিত ব্যৱহাৰ: সংস্থাসমূহে বিদেশী অনুদান কিহৰ বাবে গ্ৰহণ কৰিছে, সেই উদ্দেশ্য আগতীয়াকৈ ঘোষণা কৰিব লাগিব। তাৰ পিছত সেই ধন কেৱল ঘোষিত উদ্দেশ্যসমূহৰ বাবেহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিব। বাৰ্ষিক বিদেশী অনুদানৰ মুঠ পৰিমাণৰ ২০%তকৈ অধিক প্ৰশাসনিক ব্যয়ত ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিব। বাকী ৮০% ধন যি কাৰ্যকলাপৰ বাবে অনুদান লাভ কৰা হৈছিল, সেই কাৰ্যকলাপসমূহত ব্যয় কৰিব লাগিব।
- বাৰ্ষিক নিৰীক্ষিত তথ্য প্ৰকাশ: প্ৰতিটো পঞ্জীয়নভুক্ত সংস্থাই Form FC-4-ত বাৰ্ষিক ৰিটাৰ্ণ দাখিল কৰে। ইয়াত প্ৰাপ্ত অনুদানৰ সম্পূৰ্ণ নিৰীক্ষিত হিচাপ, অনুদানদাতাসকলৰ পৰিচয়, প্ৰতিজন দাতাৰ পৰা লাভ কৰা অনুদানৰ পৰিমাণ আৰু সেই ধন কেনেদৰে ব্যয় কৰা হৈছে তাৰ বিস্তৃত তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। এই ৰিটাৰ্ণসমূহ চৰকাৰৰ অনলাইন FCRA পৰ্টেল (fcraonline.nic.in)-ত দাখিল কৰিব লাগে। ফলস্বৰূপে, FCRA-এ ভাৰতীয় সংস্থাসমূহলৈ অহা বিদেশী অনুদানৰ এক বছৰি হালনাগাদকৃত তথ্যভঁৰাল সৃষ্টি কৰে।
- পাঁচ বছৰৰ পঞ্জীয়ন আৰু নবীকৰণ পৰ্যালোচনা: FCRA পঞ্জীয়ন প্ৰমাণপত্ৰৰ বৈধতা পাঁচ বছৰ। তাৰ পিছত ই নবীকৰণ কৰিব লাগে। নবীকৰণৰ পূৰ্বে চৰকাৰে প্ৰতিবেদন দাখিলৰ অনুপালন পৰ্যালোচনা কৰে আৰু সংস্থাটো ঘোষিত উদ্দেশ্য অনুসৰি বাস্তৱতে সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰি আছে নে নাই, সেয়াও যাচাই কৰে। এইটো এক মানক পৰ্যালোচনা ব্যৱস্থা, যাৰ উদ্দেশ্য হৈছে পঞ্জীয়ন ব্যৱস্থাটো বাস্তৱ পৰিস্থিতিৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ ৰখা। বৈধতাৰ ম্যাদ শেষ হোৱাৰ আগতে নবীকৰণ নকৰিলে পঞ্জীয়ন স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে সমাপ্ত হ'ব।
- অযোগ্য শ্ৰেণীৰ এক সীমিত আৰু স্পষ্ট তালিকা: অতি সীমিত আৰু স্পষ্টভাৱে নিৰ্ধাৰিত কিছুমান ব্যক্তি আৰু প্ৰতিষ্ঠানে কোনো পৰিস্থিতিতেই বিদেশী অনুদান গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰে। এই তালিকাখন ১৯৭৬ চনৰ পৰা মূলতঃ অপৰিৱৰ্তিত আছে। ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে—নিৰ্বাচনৰ প্ৰাৰ্থী, বিধায়িনী মণ্ডলৰ সদস্য, ন্যায়াধীশ, চৰকাৰী কৰ্মচাৰী, সংবাদ প্ৰতিবেদনৰ সৈতে জড়িত সংবাদপত্ৰৰ সম্পাদক আৰু প্ৰকাশক, আৰু ৰাজনৈতিক দল। ইয়াৰ যুক্তি সৰল—এই শ্ৰেণীসমূহে ভাৰতৰ সাংবিধানিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সৈতে জড়িত বিশেষ দায়িত্ব পালন কৰে, সেয়ে বিদেশী অনুদান গ্ৰহণ তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষ সংবেদনশীল বিষয়।
- বিদেশী অনুদানৰ সম্পত্তিৰ ন্যস্তকৰণ: বৰ্তমানেও, FCRA-ৰ ধাৰা ১৫ অনুসৰি, পঞ্জীয়ন বাতিল, আত্মসমৰ্পণ বা সমাপ্ত হ'লে বিদেশী অনুদান আৰু সেই অনুদানৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা সম্পত্তি ৰাজ্য চৰকাৰে নিৰ্ধাৰণ কৰা কৰ্তৃপক্ষৰ ওচৰত ন্যস্ত লহয়। এই ব্যৱস্থা ২০১০ চনৰ পৰাই বলবৎ আছে। বিগত এটা দশকত প্ৰায় ২০,০০০টা পঞ্জীয়ন বাতিল আৰু প্ৰায় ১৫,০০০টা পঞ্জীয়ন স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে সমাপ্ত হোৱাৰ ফলত হাজাৰ হাজাৰ কোটি টকাৰ বিদেশী অনুদান আৰু তাৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা সম্পত্তি অনিশ্চয়তাৰ মাজত পৰি থাকে। ৰাজ্য চৰকাৰসমূহে জনোৱা অনুসৰি, কেৱল ধাৰা ১৫-ৰ ব্যৱস্থাৰে এই সম্পত্তিসমূহৰ অধিকাৰ গ্ৰহণ, সংৰক্ষণ বা পৰিচালনা কৰাটো বাস্তৱক্ষেত্ৰত সম্ভৱ হোৱা নাছিল।
বিদেশী অনুদান কি কি উদ্দেশ্যত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি?
FCRA-ৰ অধীনত পঞ্জীয়নভুক্ত সংস্থাসমূহে ভাৰতীয় সমাজৰ প্ৰায় সকলো ক্ষেত্ৰতে বিদেশী অনুদান গ্ৰহণ আৰু ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। তলত উল্লেখ কৰা ক্ষেত্ৰসমূহত পঞ্জীয়নভুক্ত সংস্থাই বিদেশী অনুদান গ্ৰহণ আৰু ব্যৱহাৰ কৰাৰ অনুমতি লাভ কৰে।
|
ক্ষেত্ৰ
|
অনুমোদিত কাৰ্যকলাপৰ উদাহৰণ
|
|
শিক্ষা
|
বিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয়, বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ, বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ, শিক্ষামূলক গৱেষণা, পুথিভঁৰাল, প্ৰাপ্তবয়স্ক সাক্ষৰতা কাৰ্যসূচী
|
|
স্বাস্থ্যসেৱা
|
চিকিৎসালয়, চিকিৎসাকেন্দ্ৰ, চলন্ত স্বাস্থ্যসেৱা গোটসমূহ, মাতৃ আৰু শিশু স্বাস্থ্যসেৱা, সামুদায়িক স্বাস্থ্য শিক্ষা, বিশেষভাৱে সক্ষম ব্যক্তিসকলৰ সহায়
|
|
গ্ৰাম্য উন্নয়ন
|
জলাধাৰ উন্নয়ন, জীৱিকাৰ সহায়, কৃষি সম্প্ৰসাৰণ সেৱা, অনাময় ব্যৱস্থা, বিশুদ্ধ পানীয় জ'লৰ সুবিধা, গৃহ নিৰ্মাণ
|
|
সামাজিক কল্যাণ
|
বিশেষভাৱে সক্ষম ব্যক্তিৰ সহায়, জ্যেষ্ঠ নাগৰিকৰ যত্ন, শিশু কল্যাণ, নাৰী সবলীকৰণ, পুনৰ্সংস্থাপন (Rehabilitation) কাৰ্যসূচী
|
|
পৰিৱেশ
|
পৰিৱেশ সংৰক্ষণ, বনসৃজন, পৰিষ্কাৰ শক্তি, প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ, বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা, পৰিৱেশ বিষয়ক গৱেষণা
|
|
সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য
|
সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণ, লোককলা, থলুৱা জ্ঞান, পৰম্পৰাগত শিল্প, সংগ্ৰহালয় আৰু আৰ্কাইভ
|
|
সাহায্য আৰু পুনৰ্সংস্থাপন
|
দুৰ্যোগ সাহায্য, জৰুৰীকালীন সঁহাৰি, দুৰ্যোগ-উত্তৰ পুনৰ্সংস্থাপন, পুনৰ্বাসন সহায়
|
|
ধৰ্মভিত্তিক কল্যাণমূলক কাৰ্য
|
উপাসনাস্থলৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ, ধৰ্মীয় শিক্ষা, নৈতিক শিক্ষা, ধ্যান কাৰ্যসূচী, ধৰ্মীয় পৰম্পৰা সংৰক্ষণ
|
|
বৈজ্ঞানিক গৱেষণা
|
গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, পৰীক্ষাগাৰ, শৈক্ষিক সহযোগিতা, প্ৰকাশনা আৰু জ্ঞানৰ প্ৰসাৰ
|
২০২৬ চনৰ সংশোধনী: কি কি সংযোজন কৰা হৈছে
২৫ মাৰ্চ, ২০২৬ত লোকসভাত বিদেশী অনুদান (নিয়ন্ত্ৰণ) সংশোধনী বিধেয়ক, ২০২৬ উত্থাপন কৰা হৈছিল আৰু বৰ্তমান সংসদৰ বিবেচনাধীন হৈ আছে। আনহাতে, সংশোধিত FCRA নিয়মাৱলী, ২০২৬ (FCRA Amendment Rules, 2026) ২০২৬ চনৰ ২২ জুনত অধিসূচিত কৰা হৈছে আৰু ইতিমধ্যে কাৰ্যকৰী হৈছে।
এই দুয়োটা ব্যৱস্থাই একেলগে আইনখনৰ প্ৰশাসনকালত বহু বছৰে দেখা দিয়া কিছুমান কাৰ্যগত সমস্যাৰ সমাধানৰ উদ্দেশ্যে গ্ৰহণ কৰা হৈছে। এই পৰিৱৰ্তনসমূহ মূলতঃ প্ৰশাসনিক আৰু সুশাসনমুখী; ২০১০ চনৰ পৰা বিদ্যমান আইনী কাঠামোৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিয়েই ইয়াক অধিক শক্তিশালী কৰা হৈছে।
সংশোধনী বিধেয়ক, ২০২৬ — সংসদত বিবেচনাধীন
|
নিৰ্ধাৰিত কৰ্তৃপক্ষ
|
দীঘলীয়া সময়ৰ পৰা বিদ্যমান এটা ব্যৱধান আছিল যে ২০১০ চনৰ পৰা ধাৰা ১৫ অনুসৰি বিদেশী অনুদানৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা সম্পত্তিৰ ন্যস্তকৰণৰ ব্যৱস্থা থাকিলেও, সেই সম্পত্তিৰ অধিকাৰ গ্ৰহণ, সংৰক্ষণ, পৰিচালনা বা নিষ্পত্তি কৰাৰ বাবে কোনো বিস্তৃত পদ্ধতি আইনত উল্লেখ নাছিল। ২০২৬ চনৰ বিধেয়কে এই পদ্ধতিটো স্পষ্টভাৱে প্ৰদান কৰিছে।
|
|
অস্থায়ী ন্যস্তকৰণ
|
যেতিয়া কোনো সংস্থাৰ FCRA পঞ্জীয়ন সমাপ্ত হয়, তেতিয়া বিদেশী অনুদানৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা সম্পত্তি অস্থায়ীভাৱে নিৰ্ধাৰিত কৰ্তৃপক্ষৰ ওচৰত ন্যস্ত হ'ব। যদি পিছত সংস্থাটোৱে নিজৰ পঞ্জীয়ন পুনৰ বাহাল কৰে, তেন্তে সকলো সম্পত্তি আৰু অব্যৱহৃত ধন সম্পূৰ্ণৰূপে সংস্থাটোক ঘূৰাই দিয়া হ'ব। (একেধৰণৰ ব্যৱস্থা ২০১০ চনৰ পৰাই বলবৎ আছে। বৰ্তমান বাস্তৱ ক্ষেত্ৰত সকলো ন্যস্তকৰণ মূলতঃ অস্থায়ীভাৱেই থাকে।)
|
|
স্থায়ী ন্যস্তকৰণ
|
নিৰ্ধাৰিত সময়সীমাৰ ভিতৰত সংস্থাটোৱে যদি নিজৰ পঞ্জীয়ন পুনৰ বাহাল কৰিব নোৱাৰে, তেতিয়াহে সেই সম্পত্তি স্থায়ীভাৱে ন্যস্ত হ'ব। তেনে ক্ষেত্ৰতো সম্পত্তি কেৱল জনস্বাৰ্থমূলক উদ্দেশ্যত ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব, আৰু বিক্ৰীৰ পৰা লাভ কৰা ধন ভাৰতৰ একত্ৰিত পুঁজিত জমা কৰা হ'ব। কোনো চৰকাৰী বিষয়াই ইয়াৰ পৰা ব্যক্তিগতভাৱে কোনো লাভ নাপাব। (অস্থায়ী ন্যস্তকৰণ অনিৰ্দিষ্টকাল ধৰি চলাই নিয়া বাস্তৱসম্মত নোহোৱাৰ বাবেই এই ব্যৱস্থা প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।)
|
|
ধৰ্মীয় স্থানসমূহৰ সুৰক্ষা
|
আইন অনুসৰি, নিৰ্ধাৰিত কৰ্তৃপক্ষই যিকোনো উপাসনাস্থলৰ ধৰ্মীয় চৰিত্ৰ সংৰক্ষণ কৰাটো বাধ্যতামূলক। ই কোনো ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠানৰ উদ্দেশ্য সলনি, পুনঃব্যৱহাৰ বা ধৰ্মনিৰপেক্ষকৰণ কৰিব নোৱাৰে।
|
|
পুনৰীক্ষণ আৰু ন্যায়িক আপীল
|
নিৰ্ধাৰিত কৰ্তৃপক্ষৰ আদেশত অসন্তুষ্ট হোৱা যিকোনো সংস্থাই ৯০ দিনৰ ভিতৰত পুনৰীক্ষণৰ আবেদন কৰিব পাৰিব। তাৰ পিছত জিলা ন্যায়াধীশৰ আদালতত আপীল কৰাৰ অধিকাৰো থাকিব। অৰ্থাৎ, এই ব্যৱস্থাত ন্যায়িক তদাৰকী স্পষ্টভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে।
|
|
স্বয়ংক্ৰিয় সমাপ্তি – প্ৰস্তাৱিত ধাৰা 14B
|
এই ব্যৱস্থাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে বৈধতাৰ মেয়াদ শেষ হোৱাৰ আগতে পঞ্জীয়ন নবীকৰণ নকৰিলে পঞ্জীয়ন স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে সমাপ্ত হ'ব। ইয়াৰ দ্বাৰা পূৰ্বে বিদ্যমান প্ৰশাসনিক অস্পষ্টতা দূৰ কৰা হৈছে। (মূল আইনী অৱস্থান পূৰ্বেও একেই আছিল; এই সংশোধনৰ উদ্দেশ্য কেৱল অধিক স্পষ্টতা অনা।)
|
|
যুক্তিসংগত শাস্তি
|
FCRA উলংঘনৰ ক্ষেত্ৰত সৰ্বাধিক কাৰাদণ্ডৰ সময়সীমা পাঁচ বছৰৰ পৰা হ্ৰাস কৰি এক বছৰ কৰা হৈছে। ইয়াৰ দ্বাৰা অধিক সমতুলিত আৰু সু-সংহত প্ৰৱৰ্তন নীতিৰ প্ৰতিফলন ঘটে।
|
|
সমন্বিত তদন্ত
|
FCRA-ৰ অধীনত ৰাজ্য চৰকাৰ বা অন্য তদন্তকাৰী সংস্থাই তদন্ত আৰম্ভ কৰাৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ অনুমোদন ল'ব লাগিব। ইয়াৰ ফলত একে কেন্দ্ৰীয় আইনৰ অধীনত সমান্তৰাল বা পৰস্পৰবিৰোধী তদন্তৰ সম্ভাৱনা ৰোধ কৰা হয়।
|
সংশোধিত FCRA নিয়মাৱলী, ২০২৬ — অধিসূচিত আৰু কাৰ্যকৰী
|
কাৰ্যকলাপ আৰু ৰাজ্যভিত্তিক পঞ্জীয়ন
|
এতিয়াৰ পৰা পঞ্জীয়ন প্ৰমাণপত্ৰত সংস্থাই কোন উদ্দেশ্য আৰু কোন ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলত কাম কৰিব, সেয়া স্পষ্টভাৱে উল্লেখ থাকিব লাগিব। এই উদ্দেশ্যসমূহ নিৰ্ধাৰিত সূচীৰ পৰা বাছনি কৰিব লাগিব। বৰ্তমানৰ পঞ্জীয়নভুক্ত সংস্থাসমূহে এবছৰৰ ভিতৰত তেওঁলোকে কোন উদ্দেশ্য আৰু কোন ৰাজ্যসমূহ বজাই ৰাখিব বিচাৰে, সেই তথ্য জনাব লাগিব। ইয়াৰ ফলত পূৰ্বৰ বিস্তৃত অনুমতিৰ পৰিৱৰ্তে অধিক স্পষ্ট আৰু পৰ্যবেক্ষণযোগ্য অনুমোদন ব্যৱস্থা গঢ়ি উঠিব।
|
|
ধৰ্মভিত্তিক কাৰ্যকলাপ
|
নিয়মাৱলীত এতিয়া অনুমোদিত ধৰ্মীয় উদ্দেশ্যসমূহ স্পষ্টভাৱে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰ ফলত সকলো ধৰ্মৰ ধৰ্মভিত্তিক সংস্থাই কোনবোৰ কাৰ্যকলাপৰ বাবে বিদেশী অনুদান ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিব, সেই বিষয়ে অধিক স্পষ্টতা লাভ কৰিছে।
|
|
নবীকৰণৰ বাবে ন্যূনতম ব্যৱহাৰৰ চৰ্ত
|
FCRA পঞ্জীয়ন নবীকৰণ কৰিব বিচৰা সংস্থাসমূহে পূৰ্বৱৰ্তী দুবছৰত কমেও ১০ লাখ টকা বিদেশী অনুদান ব্যৱহাৰ কৰাৰ প্ৰমাণ দিব লাগিব। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে কেৱল সক্ৰিয় আৰু বাস্তৱতে কাম কৰি থকা সংস্থাসমূহে বৈধ FCRA পঞ্জীয়ন ধৰি ৰাখিব পাৰে বুলি নিশ্চিত কৰা।
|
|
উন্নত প্ৰতিবেদন ব্যৱস্থা
|
এতিয়াৰ পৰা বাৰ্ষিক ৰিটাৰ্ণত প্ৰকল্পভিত্তিক আৰু কাৰ্যকলাপভিত্তিক ধন ব্যৱহাৰৰ সম্পূৰ্ণ বিৱৰণ, সংস্থাৰ ৱেবছাইট আৰু সামাজিক মাধ্যম ৰ তথ্য, আৰু মধ্যৱৰ্তী সংস্থাৰ জৰিয়তে ধন আহিলেও চূড়ান্ত বিদেশী অনুদানদাতাৰ সম্পূৰ্ণ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰাটো বাধ্যতামূলক হ'ব।
|
ভাৰত আৰু বিশ্ব: এক উমৈহতীয়া বৈশ্বিক প্ৰচলন
বিদেশী অনুদান আৰু বিদেশী প্ৰভাৱ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাটো কেৱল ভাৰতৰ একক পদ্ধতি নহয়। বিগত এটা দশকত বিশ্বৰ অগ্ৰণী গণতান্ত্ৰিক দেশসমূহে বিদেশী পুঁজি, বিদেশী লবিং (Lobbying) আৰু বিদেশী প্ৰভাৱমূলক কাৰ্যকলাপ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে তেওঁলোকৰ আইনী কাঠামো অধিক শক্তিশালী কৰিছে। নিয়ন্ত্ৰণহীন বিদেশী ধনে গণতান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান, নিৰ্বাচনী প্ৰক্ৰিয়া আৰু জনসাধাৰণৰ মতামতৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে—এই উদ্বেগ বিশ্বজুৰি স্বীকৃত, আৰু চৰকাৰসমূহে ইয়াৰ প্ৰতি আইন প্ৰণয়নৰ জৰিয়তে সঁহাৰি জনাইছে।
তলত বিভিন্ন গণতান্ত্ৰিক দেশত বিদেশী প্ৰভাৱ আৰু বিদেশী অনুদান কেনেদৰে নিয়ন্ত্ৰণ কৰা হয়, তাৰ এক তুলনামূলক চিত্ৰ দাঙি ধৰা হৈছে—
|
দেশ / গোট
|
আইন আৰু বৰ্ষ
|
কি কি বাধ্যতামূলক
|
প্ৰৱৰ্তন ব্যৱস্থা
|
|
আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ
|
বিদেশী এজেণ্ট পঞ্জীয়ন আইন (Foreign Agents Registration Act – FARA), ১৯৩৮
|
বিদেশী মূল পক্ষৰ নিৰ্দেশত ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপ, লবিং, জনসংযোগ বা ধন বিতৰণ কৰা যিকোনো ব্যক্তিয়ে ন্যায় বিভাগত পঞ্জীয়ন কৰিব লাগিব আৰু সময়ে সময়ে ৰাজহুৱা তথ্য প্ৰকাশ কৰিব লাগিব।
|
ফৌজদাৰী আৰু দেৱানী শাস্তি, নথি-পত্ৰ পৰিদৰ্শনৰ ক্ষমতা; শেহতীয়াকৈ এই আইন অধিক কঠোৰভাৱে প্ৰয়োগ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে।
|
|
অষ্ট্ৰেলিয়া
|
বিদেশী প্ৰভাৱ স্বচ্ছতা আঁচনি আইন (Foreign Influence Transparency Scheme Act), ২০১৮
|
বিদেশী মূল পক্ষৰ হৈ ৰাজনৈতিক বা চৰকাৰী নীতি-প্ৰভাৱিত কাৰ্যকলাপ বা চুক্তিৰ বাবে পঞ্জীয়ন বাধ্যতামূলক। প্ৰাক্তন জ্যেষ্ঠ মন্ত্ৰীসকলৰ ক্ষেত্ৰত আজীৱন পঞ্জীয়নৰ বাধ্যবাধকতা থাকে।
|
পঞ্জীয়ন নকৰা, ভুৱা তথ্য দাখিল কৰা বা নথি ধ্বংস কৰাৰ বাবে ফৌজদাৰী অপৰাধৰ ব্যৱস্থা।
|
|
গ্ৰেট ব্ৰিটেইন
|
বিদেশী প্ৰভাৱ পঞ্জীয়ন আঁচনি (Foreign Influence Registration Scheme), ৰাষ্ট্ৰীয় সুৰক্ষা আইন, ২০২৩ (১ জুলাই ২০২৫ৰ পৰা বলবৎ)
|
দ্বৈতস্তৰীয় পঞ্জীয়ন ব্যৱস্থা—বিদেশী শক্তিৰ সৈতে যিকোনো “ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱ স্তৰ” সম্পৰ্কীয় ব্যৱস্থা, আৰু নিৰ্দিষ্ট দেশসমূহৰ (বৰ্তমান ৰাছিয়া আৰু ইৰাণ) বাবে অধিক কঠোৰ “বৰ্ধিত স্তৰ”।
|
“ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱ স্তৰ”ৰ ক্ষেত্ৰত সৰ্বাধিক ২ বছৰৰ কাৰাদণ্ড, আৰু “বৰ্ধিত স্তৰ”ৰ ক্ষেত্ৰত সৰ্বাধিক ৫ বছৰৰ কাৰাদণ্ড।
|
|
কানাডা
|
বিদেশী প্ৰভাৱ স্বচ্ছতা আৰু জবাবদিহিতা আইন (Foreign Influence Transparency and Accountability Act – FITAA), ২০২৪
|
বিদেশী মূল পক্ষৰ হৈ যোগাযোগ, ধন বিতৰণ বা তথ্য প্ৰচাৰৰ জৰিয়তে কানাডাৰ ৰাজনৈতিক বা চৰকাৰী প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰভাৱ পেলোৱা ব্যৱস্থাসমূহৰ ৰাজহুৱা পঞ্জী।
|
সৰ্বাধিক ১ মিলিয়ন কানাডিয়ান ডলাৰ পৰ্যন্ত প্ৰশাসনিক জৰিমনা আৰু গুৰুতৰ উলংঘনৰ ক্ষেত্ৰত ফৌজদাৰী শাস্তি।
|
|
ইউৰোপীয় সংঘ
|
তৃতীয় দেশসমূহৰ হৈ স্বাৰ্থ প্ৰতিনিধিত্বৰ স্বচ্ছতা সম্পৰ্কীয় প্ৰস্তাৱিত নিৰ্দেশনা (Proposed Directive on Transparency of Interest Representation on Behalf of Third Countries) (Defence of Democracy Package, 2023–)
|
ইউৰোপীয় সংঘৰ বাহিৰৰ চৰকাৰসমূহৰ হৈ লবিং বা সমৰ্থনমূলক (Advocacy) কাৰ্যকলাপৰ বাবে ২৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰতে ৰাষ্ট্ৰীয় স্বচ্ছতা পঞ্জী স্থাপন।
|
বৰ্তমান আলোচনাধীন।
|
|
ভাৰত
|
বিদেশী অনুদান (নিয়ন্ত্ৰণ) আইন (FCRA), ২০১০ (১৯৭৬ চনৰ আইনৰ ভিত্তিত)
|
বিদেশী অনুদান গ্ৰহণৰ বাবে পঞ্জীয়ন বা পূৰ্বানুমতি; এটা নিৰ্ধাৰিত বেংক একাউণ্ট; বাৰ্ষিক তথ্য প্ৰকাশ; আৰু নিৰ্দিষ্ট শ্ৰেণীৰ গ্ৰহণকাৰী আৰু কাৰ্যকলাপৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ।
|
পঞ্জীয়ন স্থগিতকৰণ, বাতিলকৰণ আৰু উপযুক্ত ক্ষেত্ৰত ফৌজদাৰী বিচাৰ।
|
এই তুলনামূলক তালিকাখনৰ উল্লেখযোগ্য দিশটো হৈছে ইয়াৰ ভাগ কৰা নক্সা। দেশসমূহে ঘৰুৱা বিষয়সমূহত প্ৰভাৱ পেলোৱাৰ উদ্দেশ্যে বিদেশী পুঁজি লাভ কৰা সংস্থা বা ব্যক্তিৰ বাবে পঞ্জীয়ন বা তথ্য প্ৰকাশ বাধ্যতামূলক কৰিছে। প্ৰতিখন দেশতে ৰাজহুৱা তথ্যভঁৰাল ৰখা হয়। অনুপালন নকৰা বা তথ্য গোপন কৰাৰ ক্ষেত্ৰত শাস্তিৰ ব্যৱস্থাও আছে। নতুন নতুন শাসনগত প্ৰত্যাহ্বানৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি সকলো দেশেই সময়ৰ লগে লগে নিজৰ আইনী কাঠামো অধিক শক্তিশালী কৰিছে।
বৰ্তমান গণতান্ত্ৰিক দেশসমূহে ক্ৰমাৎ অধিকভাৱে এই কথা নিশ্চিত কৰিছে যে, বিদেশী ধন, বিদেশী নিৰ্দেশনা বা বিদেশী প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে থকা সম্পৰ্ক যদি দেশৰ ৰাজহুৱা ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে, তেন্তে সেই সম্পৰ্কসমূহ স্বচ্ছ হ'ব লাগিব আৰু তথ্য গোপন বা আইন মানি নচলাৰ ক্ষেত্ৰত শাস্তিৰ ব্যৱস্থা থাকিব লাগিব।
ভাৰতৰ FCRA এই বৈশ্বিক আইনী কাঠামোৰ পৰিয়ালৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ সামঞ্জস্যপূৰ্ণ। এই বিদেশী প্ৰভাৱ নিয়ন্ত্ৰণমূলক আইনসমূহৰ বহুতো শেহতীয়াকৈ প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছে অথবা অধিক শক্তিশালী কৰা হৈছে। অৰ্থাৎ, বিশ্বব্যাপী ধাৰাটো হৈছে কম স্বচ্ছতাৰ দিশে নহয়, অধিক স্বচ্ছতাৰ দিশে অগ্ৰসৰ হোৱা। এইটো এক বহল গণতান্ত্ৰিক ঐকমত্যৰ প্ৰতিফলন।
এক বৈশ্বিক ঐকমত্য
২০২৪ চনত প্ৰণয়ন হোৱা কানাডাৰ বিদেশী প্ৰভাৱ স্বচ্ছতা আৰু জবাবদিহিতা আইন (Foreign Influence Transparency and Accountability Act – FITAA)-ৰ প্ৰস্তাৱনাত উল্লেখ কৰা হৈছে যে— “কানাডা আৰু তাৰ মিত্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ মাজত এক ক্ৰমবৰ্ধমান ঐকমত্য গঢ় লৈ উঠিছে যে, বিদেশী প্ৰভাৱ পঞ্জীয়ন ব্যৱস্থা (Foreign Influence Registries) হৈছে ৰাষ্ট্ৰীয় বিষয়ত বিদেশী হস্তক্ষেপ হ্ৰাস কৰাৰ বাবে এক প্ৰয়োজনীয় উপায়।” ভাৰতে ১৯৭৬ চনৰ পৰাই একেধৰণৰ আইনী কাঠামো বজাই ৰাখিছে।
বিশ্বব্যাপী ধাৰাটো ক্ষীণ হোৱা নহয়, অধিক ত্বৰান্বিত হৈছে
বাস্তৱতে, যি সময়ছোৱাত FCRA-ৰ সমালোচনা কৰা হৈছে, সেই একেই সময়ছোৱাত বিশ্বজুৰি বিদেশী প্ৰভাৱ নিয়ন্ত্ৰণৰ আইনসমূহ অধিক শক্তিশালী হৈছে—
- গ্ৰেট ব্ৰিটেইন-ৰ বিদেশী প্ৰভাৱ পঞ্জীয়ন ব্যৱস্থা একেবাৰে নতুন; ই কেৱল জুলাই ২০২৫-ৰ পৰা বলবৎ হৈছে।
- কানাডাৰ বিদেশী প্ৰভাৱ পঞ্জীয়ন আইন ২০২৪ চনত প্ৰণীত হৈছে আৰু বৰ্তমানো কাৰ্যকৰীকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াত আছে।
- ইউৰোপীয় সংঘই ইউৰোবেৰ’মিটাৰ (Eurobarometer) সমীক্ষাত ৮১% ইউৰোপীয় নাগৰিকে গোপন বিদেশী হস্তক্ষেপক এক গুৰুতৰ সমস্যা বুলি মত প্ৰকাশ কৰাৰ পিছত নিজৰ প্ৰস্তাৱিত নিৰ্দেশনা আগবঢ়াইছে।
- কানাডাৰ আইনখনৰ প্ৰস্তাৱনাতো উল্লেখ আছে যে, “বিদেশী প্ৰভাৱ পঞ্জীয়ন ব্যৱস্থা হৈছে সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ বিষয়ত বিদেশী হস্তক্ষেপ হ্ৰাস কৰাৰ বাবে এক প্ৰয়োজনীয় সঁজুলি।”
- আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই ২০২৫ চনত ৮৭ বছৰ পুৰণি FARA আইন অধিক কঠোৰভাৱে প্ৰয়োগ কৰিবলৈ ফেডাৰেল সংস্থাসমূহক নিৰ্দেশ দিছে; শিথিল কৰিবলৈ নহয়।
এই প্ৰেক্ষাপটতেই FCRA-ৰ বিষয়ে আলোচনা হ'ব লাগে। ইয়াক ভাৰতৰ এক ব্যতিক্ৰমধৰ্মী ব্যৱস্থা হিচাপে নহয়, বৰং বিশ্বজুৰি দ্ৰুতগতিত বিকাশ লাভ কৰা এক গণতান্ত্ৰিক ঐকমত্যৰ অংশ হিচাপে বুজিব লাগে—য'ত গণতান্ত্ৰিক দেশসমূহে নিজৰ ৰাজহুৱা জীৱনত কোনে বিদেশী পুঁজি যোগান ধৰিছে, সেই বিষয়ে জানিব বিচাৰে। সেয়ে অধিক প্ৰাসংগিক প্ৰশ্নটো এইটো নহয় যে “ভাৰতে বিদেশী পুঁজি কিয় নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছে?”; কিন্তু “বিশ্বৰ গণতান্ত্ৰিক দেশসমূহে কিয় ক্ৰমাৎ বিদেশী পুঁজিৰ ক্ষেত্ৰত অধিক স্বচ্ছতা নিশ্চিত কৰাৰ আইন প্ৰণয়ন কৰিছে, আৰু সেই প্ৰেক্ষাপটত ভাৰতৰ ব্যৱস্থা কেনেকৈ তুলনীয়?”
শ্ৰুতিকথা বনাম সত্য
FCRA-ৰ বিষয়ে কিছুমান শ্ৰুতিকথা অসম্পূৰ্ণ তথ্যৰ পৰা বা আইনৰ নিৰ্দিষ্ট দিশৰ পৰা উদ্ভৱ হয় যিবোৰ সদায় সম্পূৰ্ণ প্ৰসংগত ব্যাখ্যা কৰা নহয়। তলত আইনখনে প্ৰকৃততে কি কয় তাৰ প্ৰত্যক্ষ উল্লেখ কৰি আটাইতকৈ বেছি উত্থাপিত শ্ৰুতিকথা আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত তথ্যসমূহৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে।
|
শ্ৰুতিকথা
|
সত্য
|
|
FCRA-এ বেচৰকাৰী সংস্থা (NGO)-সমূহক বিদেশী অনুদান গ্ৰহণ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰে
|
FCRA-এ বিদেশী অনুদান গ্ৰহণৰ বাবে পঞ্জীয়ন আৰু তথ্য প্ৰকাশ বাধ্যতামূলক কৰে। এই একেই ধৰণৰ ব্যৱস্থা FARA (আমেৰিকা), FITS (অষ্ট্ৰেলিয়া), FIRS (যুক্তৰাজ্য) আৰু FITAA (কানাডা)-তো আছে, আৰু এই আইনসমূহক কোনো দেশেই “নিষেধাজ্ঞা” বুলি অভিহিত নকৰে। ২০২৪–২৫ বৰ্ষত প্ৰায় ১৬,২০০ সংস্থা সক্ৰিয়ভাৱে পঞ্জীয়নভুক্ত আছিল আৰু প্ৰায় ২২,৯৬৩ কোটি টকাৰ বিদেশী অনুদান লাভ কৰিছিল। এই পৰিসংখ্যাই স্পষ্ট কৰে যে ই কোনো নিষেধাজ্ঞামূলক ব্যৱস্থা নহয়।
|
|
বিদেশী পুঁজিৰে পৰিচালিত নাগৰিক সমাজ (Civil Society)-ক নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰত এক ব্যতিক্ৰম
|
আমেৰিকা (১৯৩৮), অষ্ট্ৰেলিয়া (২০১৮), যুক্তৰাজ্য (২০২৫) আৰু কানাডা (২০২৪)-ৰ দৰে দেশসমূহতো একেধৰণৰ নিয়ন্ত্ৰণমূলক কাঠামো বিদ্যমান। ইউৰোপীয় সংঘও বৰ্তমান একেধৰণৰ আইন প্ৰণয়নৰ প্ৰক্ৰিয়াত আছে।
|
|
FCRA কেৱল NGO আৰু ধৰ্মীয় সংস্থাসমূহৰ বাবেই প্ৰযোজ্য
|
বিশ্বৰ সমধৰ্মী আইনসমূহ লবিষ্ট, জনসংযোগ প্ৰতিষ্ঠান, চিন্তাকেন্দ্ৰ, বিশ্ববিদ্যালয়, কোম্পানী আদিলৈও প্ৰযোজ্য। অৰ্থাৎ, যিকোনো খণ্ডৰ ব্যক্তি বা সংস্থা যদি বিদেশী মূল পক্ষৰ নিৰ্দেশত কাম কৰে, তেন্তে তেওঁলোকো এই ধৰণৰ আইনৰ আওতাত পৰে।
|
|
FCRA-এ বিশেষভাৱে কোনো এটা ধৰ্ম বা সম্প্ৰদায়ক লক্ষ্য কৰি লয়
|
এই আইন সকলো সংস্থাৰ ক্ষেত্ৰত ধৰ্ম, সম্প্ৰদায় বা মতাদৰ্শ নিৰ্বিশেষে সমানভাৱে প্ৰযোজ্য। সকলো ধৰ্মৰ ধৰ্মভিত্তিক কল্যাণমূলক কাৰ্যকলাপ, যেনে ধৰ্মীয় শিক্ষা, উপাসনাস্থলৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ আৰু দাতব্য কাৰ্যকলাপৰ বাবে বিদেশী অনুদান গ্ৰহণ কৰাৰ অনুমতি অব্যাহত আছে।
|
|
FCRA-ৰ অধীনত পঞ্জীয়ন কৰিলে সংস্থাটোৱে কি কি কাম কৰিব পাৰিব, সেইটো সলনি হৈ যায়
|
যুক্তৰাজ্য চৰকাৰে নিজৰ সমধৰ্মী আইন সম্পৰ্কে যিদৰে কৈছে, পঞ্জীয়নৰ অৰ্থ কাৰ্যকলাপৰ পূৰ্বানুমোদন নহয়; বৰং সেই কাৰ্যকলাপসমূহ স্বচ্ছভাৱে সম্পন্ন হোৱাটো নিশ্চিত কৰা। ভাৰতৰ ব্যৱস্থাও একেই নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ়ি উঠিছে।
|
|
২০২৬ চনৰ সংশোধনৰ জৰিয়তে চৰকাৰে NGO-ৰ সম্পত্তি জব্দ কৰিব পাৰিব
|
নিৰ্ধাৰিত কৰ্তৃপক্ষই কেৱল বিদেশী অনুদানৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা সম্পত্তি পৰিচালনা কৰে, আৰু সেয়াও তেতিয়াহে, যেতিয়া কোনো সংস্থাৰ FCRA পঞ্জীয়ন আইনগতভাৱে সমাপ্ত হয়। প্ৰথম অৱস্থাত এই ন্যস্তকৰণ অস্থায়ী হয়। যদি পঞ্জীয়ন পুনৰ বাহাল হয়, তেন্তে সকলো সম্পত্তি সম্পূৰ্ণৰূপে ঘূৰাই দিয়া হয়। সকলো ক্ষেত্ৰতে উপাসনাস্থলৰ ধৰ্মীয় চৰিত্ৰ আইন অনুসৰি সুৰক্ষিত থাকে। তদুপৰি, নিৰ্ধাৰিত কৰ্তৃপক্ষৰ আদেশ পুনৰীক্ষণ আৰু জিলা ন্যায়াধীশৰ আদালতত আপীল কৰিব পাৰি।
|
|
FCRA-ৰ অধীনত পঞ্জীয়নভুক্ত সংস্থাত বিদেশী নাগৰিকক মুখ্য ভূমিকা পালন কৰিবলৈ বাধা দিয়াটো অত্যাধিক কঠোৰ
|
এই ব্যৱস্থাৰ উদ্দেশ্য হৈছে ভাৰতত বিদেশী অনুদান গ্ৰহণ কৰা সংস্থাসমূহ ভাৰতৰ সৈতে সত্যাপনযোগ্য সম্পৰ্ক থকা ব্যক্তিসকলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হোৱাটো নিশ্চিত কৰা। ইয়া দেশীয় বিষয়ত অযথা বিদেশী প্ৰভাৱ প্ৰতিৰোধ কৰাৰ আইনৰ মূল উদ্দেশ্যৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ।
|
|
FCRA পঞ্জীয়ন বাতিল হ'লেই সংস্থাটোৱে নিশ্চয় কোনো ভুল কৰিছে
|
তেনে নহ'বও পাৰে। বহু ক্ষেত্ৰত পঞ্জীয়ন বাতিল বা নবীকৰণ নোহোৱাৰ কাৰণ সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰশাসনিক—যেনে বাৰ্ষিক ৰিটাৰ্ণ দাখিল নকৰা, সময়মতে পঞ্জীয়ন নবীকৰণ নকৰা বা নিৰ্ধাৰিত বেংক একাউণ্ট বজাই নৰখা। যিকোনো পঞ্জীয়ন বাতিলৰ সিদ্ধান্ত পুনৰীক্ষণ কৰাৰ সম্পূৰ্ণ ক্ষমতা আদালতৰ হাতত আছে।
|
|
FCRA-ৰ অধীনত ৰাজ্য চৰকাৰে তদন্ত আৰম্ভ কৰাৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ অনুমোদন ল'ব লাগিব বুলি কোৱাটো ৰাজ্যৰ স্বায়ত্তশাসনৰ ওপৰত হস্তক্ষেপ
|
FCRA হৈছে বিদেশী সম্পৰ্ক আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় সুৰক্ষাৰ সৈতে জড়িত এক কেন্দ্ৰীয় আইন। এই বিষয়সমূহ সংসদৰ একচেটিয়া আইন প্ৰণয়নৰ ক্ষমতাৰ অন্তৰ্গত। কেন্দ্ৰীয় অনুমোদনৰ ব্যৱস্থাই একে কেন্দ্ৰীয় আইনৰ অধীনত সমান্তৰাল বা পৰস্পৰবিৰোধী তদন্ত ৰোধ কৰে, আৰু ই আন বহু কেন্দ্ৰীয় আইনতো বিদ্যমান একেধৰণৰ ব্যৱস্থাৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ।
|
|
FCRA-ৰ অধীনত পঞ্জীয়নভুক্ত সংস্থাসমূহেই ভাৰতৰ অধিকাংশ নাগৰিক সমাজ (Civil Society)-ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে
|
গৃহ মন্ত্ৰালয়ৰ তথ্য অনুসৰি, FCRA-ৰ অধীনত পঞ্জীয়নভুক্ত সংস্থাসমূহ ভাৰতত থকা মুঠ NGO-ৰ এক সৰু অংশহে। সক্ৰিয় FCRA পঞ্জীয়নৰ সংখ্যা প্ৰায় ১৪,৫০০, অথচ ভাৰতত পঞ্জীয়নভুক্ত NGO-ৰ সংখ্যা কেইবালাখ। অৰ্থাৎ, এই আইন কেৱল বিদেশী অনুদান গ্ৰহণ কৰা এক নিৰ্দিষ্ট অংশৰ বাবেহে প্ৰযোজ্য; সমগ্ৰ নাগৰিক সমাজৰ বাবে নহয়।
|
|
পঞ্জীয়ন বজাই ৰাখিবলৈ ন্যূনতম ১০ লাখ টকা বিদেশী অনুদান ব্যৱহাৰৰ চৰ্তটোৰ কোনো বাস্তৱ প্ৰয়োজন নাই
|
এই ১০ লাখ টকা ন্যূনতম ব্যৱহাৰৰ চৰ্তই নিশ্চিত কৰে যে সক্ৰিয় FCRA পঞ্জীয়নসমূহ কেৱল বাস্তৱতে কাম কৰি থকা সংস্থাসমূহৰ হাততহে থাকে। ইয়াৰ ফলত কোনো নিষ্ক্ৰিয় সংস্থাই কোনো কাৰ্যকলাপ নকৰাকৈ কেৱল বিদেশী অনুদান গ্ৰহণৰ বৈধ ক্ষমতা ধৰি ৰাখিব নোৱাৰে।
|
স্বচ্ছ বৈশ্বিক অংশীদাৰিত্বৰ বাবে এক আইনী কাঠামো
শিক্ষা, স্বাস্থ্যসেৱা, গ্ৰাম্য কল্যাণ, পৰিৱেশ সংৰক্ষণ, দুৰ্যোগ সাহায্য আৰু আন বহুতো ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ উন্নয়নমূলক প্ৰচেষ্টাসমূহত বিদেশী অনুদানে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ভাৰতে সদায়েই প্ৰকৃত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অংশীদাৰিত্বক আদৰণি জনাই আহিছে আৰু এনে অনুদান গ্ৰহণ আৰু ব্যৱহাৰৰ বাবে এক সুস্পষ্ট আইনী কাঠামো প্ৰদান কৰি আহিছে।
বিদেশী অনুদান (নিয়ন্ত্ৰণ) আইন (FCRA)-এ সেই আইনী কাঠামো প্ৰদান কৰে। এই আইনে নিশ্চিত কৰে যে ভাৰতলৈ অহা বিদেশী ধন এটা পঞ্জীয়নভুক্ত, জবাবদিহিমূলক আৰু স্বচ্ছ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে প্ৰৱেশ কৰে। ই সংস্থাসমূহক তেওঁলোকে কিমান অনুদান লাভ কৰিছে আৰু সেই ধন কেনেদৰে ব্যয় কৰিছে, তাৰ সম্পূৰ্ণ হিচাপ দিবলৈ বাধ্য কৰে। একে সময়তে, ই ভাৰতৰ সাংবিধানিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহক নিয়ন্ত্ৰণহীন বিদেশী বিত্তীয় প্ৰভাৱৰ সম্ভাৱ্য বিপদৰ পৰা সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে। এই সকলো ব্যৱস্থা নিশ্চিত কৰাৰ লগতে, দেশজুৰি হাজাৰ হাজাৰ সংস্থাই শিক্ষা, স্বাস্থ্য, মানৱীয় সাহায্য, সামাজিক উন্নয়ন আৰু অন্যান্য বৈধ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ কাম-কাজ অব্যাহত ৰাখিব পাৰিছে।
২০২৬ চনৰ সংশোধনীসমূহে এই আইনী কাঠামোক অধিক সুদৃঢ় কৰাৰ লক্ষ্য লৈছে। এই সংশোধনীসমূহে কাৰ্যগত সমস্যাসমূহৰ সমাধান, আইনৰ বিধানসমূহ অধিক স্পষ্ট কৰা, পুনৰীক্ষণ আৰু ন্যায়িক আপীলৰ ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰা, আৰু শাস্তিমূলক ব্যৱস্থাক অধিক যুক্তিসংগত কৰি তোলাৰ প্ৰয়াস কৰিছে। FCRA (সংশোধনী) নিয়মাৱলী, ২০২৬ ইতিমধ্যে বলবৎ হৈছে, আনহাতে বিদেশী অনুদান (নিয়ন্ত্ৰণ) সংশোধনী বিধেয়ক, ২০২৬ বৰ্তমান সংসদৰ বিবেচনাধীন। এই দুয়োটাই একেলগে প্ৰায় পাঁচ দশক ধৰি চলি অহা দায়িত্বশীল আৰু সুশাসনভিত্তিক আইন প্ৰণয়নৰ পৰম্পৰাক আগুৱাই লৈ গৈছে।
আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যুক্তৰাজ্য, অষ্ট্ৰেলিয়া, কানাডা আৰু ইউৰোপীয় সংঘৰ দৰে বহু গণতান্ত্ৰিক দেশে বিদেশী অনুদান আৰু বিদেশী প্ৰভাৱ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে একেধৰণৰ আইনী কাঠামো গ্ৰহণ কৰিছে। সেয়ে, বিদেশী পুঁজিৰ ক্ষেত্ৰত স্বচ্ছতা নাগৰিক সমাজৰ ওপৰত কোনো বাধা নহয়; ই হৈছে দায়িত্বশীল, জবাবদিহিমূলক আৰু গণতান্ত্ৰিক শাসন ব্যৱস্থাৰ এক মৌলিক বৈশিষ্ট্য।
বিদেশী পুঁজিৰ ক্ষেত্ৰত স্বচ্ছতা সৎ আৰু কল্যাণমূলক কাম-কাজৰ ক্ষেত্ৰত কোনো বাধা নহয়; বৰঞ্চ, সেই কাম-কাজৰ ওপৰত জনবিশ্বাস গঢ়ি তোলাৰ মূল ভিত্তি।
তথ্যসূত্ৰসমূহ:
***
অনুগ্ৰহ কৰি PDF চাওক
পিআইবি গৱেষণা
(तथ्य सामग्री आईडी: 150791)
आगंतुक पटल : 6
Provide suggestions / comments