Factsheet Details:Factsheet Details

Social Welfare

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೈಗೆಟುಕುವ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ

प्रविष्टि तिथि: 12 AUG 2026 17:16 PM

ಕಳೆದ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬಲಪಡಿಸಿದೆ. ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯು ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ, ಕೈಗೆಟುಕುವಂತಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಆತ್ಮಾನಿರ್ಭರ ಭಾರತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು “ಸಬ್ಕಾ ಸಾಥ್, ಸಬ್ಕಾ ವಿಕಾಸ್, ಸಬ್ಕಾ ವಿಶ್ವಾಸ್ ಮತ್ತು ಸಬ್ಕಾ ಪ್ರಯಾಸ್” ತತ್ವಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ.

ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್

ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಜನ್ ಆರೋಗ್ಯ ಯೋಜನೆ ಸಮಾಜದ ಅತ್ಯಂತ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಶೇಕಡಾ 40 ರಷ್ಟು ಮತ್ತು 70 ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಎಲ್ಲಾ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ರೂ. 5 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
1,900 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿದಿನ 40,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಲೈಮ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
2018 ರಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ, ಆಗಸ್ಟ್ 12, 2026 ರಂತೆ:
45.5 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ
12.69 ಕೋಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ದಾಖಲಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದರ ಮೊತ್ತ ರೂ. 1.92 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ (ಜೂನ್ 30, 2026 ರಂತೆ)
38,466 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ವಯ ವಂದನಾ ಯೋಜನೆಯಡಿ 1.20 ಕೋಟಿ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರು ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ರೂ. 3,000 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ 13.84 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.
ಎಬಿ ಪಿಎಂ-ಜೆಎವೈ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ರೂ. 8,383.97 ಕೋಟಿ ಗೂ ಅಧಿಕ ಮೊತ್ತದ 29.05 ಲಕ್ಷ ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ಪೋರ್ಟಬಿಲಿಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಪ್ರವೇಶಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ (ಜೂನ್ 30, 2026 ರಂತೆ)
ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿ ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 1.86 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಆರೋಗ್ಯ ಮಂದಿರಗಳು ಈಗ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ (ಆಗಸ್ಟ್ 12, 2026 ರಂತೆ). ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳು 12 ಉಚಿತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ 540 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಚಿತ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿವೆ.
ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ಆರೋಗ್ಯ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ಮಿಷನ್:
10 ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 23,224 ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ.
ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 13,736 ನಗರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.
11 ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 3,389 ಬ್ಲಾಕ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಘಟಕಗಳು.
ಎಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ 744 ಸಮಗ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.
5 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ 631 ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕಾಳಜಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.
ಮತ್ತು ಇವೆಲ್ಲದರ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವಾಗಿ ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರೋಗ್ಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬು, ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಿಷನ್ ಇದೆ. ಎಬಿಡಿಎಂ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿ (ಆಗಸ್ಟ್ 12, 2026 ರಂತೆ):
96.43 ಕೋಟಿ ಆಭಾ ಆರೋಗ್ಯ ಗುರುತಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ
110 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಗ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಆಭಾ ನೊಂದಿಗೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ
ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ 5.47 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಗ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ
ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ 10.50 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಗ್ಯ ವೃತ್ತಿಪರರನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಅಭಿಯಾನ: ಗುರಿ ಆಧಾರಿತ ಆರೋಗ್ಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರೋಗ್ಯ ಮಿಷನ್ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಗರ ಆರೋಗ್ಯ ಮಿಷನ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಉಪ-ಮಿಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಅಭಿಯಾನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಯಿಲೆಗಳು, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಗುರಿ ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಆರೋಗ್ಯ, ರೋಗ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮತ್ತು ಲಸಿಕಾಕರಣದಾದ್ಯಂತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ.

ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಆರೋಗ್ಯ: ಸುರಕ್ಷಿತ ಹೆರಿಗೆಯನ್ನು ರೂಢಿಯಾಗಿಸುವುದು

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಾತೃತ್ವ ಅಭಿಯಾನವು 7.91 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಉಚಿತ ಪ್ರಸವಪೂರ್ವ ತಪಾಸಣೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ.

1.24 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕ ಅಪಾಯವಿರುವ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ಪ್ರಸವಪೂರ್ವ ನೋಂದಣಿಯು ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್‌-4 (2015-16) ರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 58.6 ರಷ್ಟಿದ್ದದ್ದು, ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್‌-6 (2023-24) ರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 76.2 ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಸವಪೂರ್ವ ಆರೈಕೆ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ತಾಯಂದಿರು ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್‌-4 (2015-16) ರ ಶೇಕಡಾ 51.2 ರಿಂದ ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್‌-6 (2023-24) ರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 65.2 ಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೆರಿಗೆಗಳು ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್‌-4 (2015-16) ರ ಶೇಕಡಾ 78.9 ರಿಂದ ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್‌-6 (2023-24) ರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 90.6 ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿವೆ.

ಲಸಿಕಾಕರಣದ ಕುರಿತು ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಲಸಿಕಾಕರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ 2.67 ಕೋಟಿ ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳು ಮತ್ತು 2.9 ಕೋಟಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ 12 ಕಾಯಿಲೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಉಚಿತ ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತಿದೆ.
2014 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಮಿಷನ್ ಇಂದ್ರಧನುಷ್, ಕ್ಯಾಚ್-ಅಪ್ ಡ್ರೈವ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ, ಇದು ತನ್ನ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ 5.46 ಕೋಟಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು 1.32 ಕೋಟಿ ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಲಸಿಕೆ ಹಾಕಿದೆ.
ಯಾವುದೇ ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯದ ಶೂನ್ಯ-ಡೋಸ್ ಮಕ್ಕಳ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವು 2023 ರಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ 0.11% ರಿಂದ 2024 ರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 0.06% ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ.
ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಲಸಿಕಾಕರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 ರಲ್ಲಿ ಯು-ವಿನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು — ಇದು ಯಾವುದೇ ಕುಟುಂಬವು ತನ್ನ ಲಸಿಕಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದಂತೆ ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರಂತೆ, 11.87 ಕೋಟಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು 3.96 ಕೋಟಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಈಗಾಗಲೇ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 ರಲ್ಲಿ, ಗರ್ಭಕಂಠದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅನ್ನು ಎದುರಿಸಲು 14 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ 1.2 ಕೋಟಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಎಚ್‌ಪಿವಿ ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಸರ್ಕಾರವು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.

ದೇಶಾದ್ಯಂತ 52,10,302 ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಎಚ್‌ಪಿವಿ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ (ಜುಲೈ 15, 2026 ರಂತೆ).
ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ವಿವಿಧ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿವೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ:

- ತಾಯಿ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವು 2014-16 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 1,00,000 ಜೀವಂತ ಜನನಗಳಿಗೆ 130 ಇದ್ದದ್ದು 2022-24 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 1,00,000 ಕ್ಕೆ 87 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ.

- ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವು 2015 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 1,000 ಜೀವಂತ ಜನನಗಳಿಗೆ 28 ಇದ್ದದ್ದು 2023 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 1,000 ಜೀವಂತ ಜನನಗಳಿಗೆ 17 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ.

- ಐದು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವು 2015 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 1,000 ಜೀವಂತ ಜನನಗಳಿಗೆ 48 ಇದ್ದದ್ದು 2023 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 1,000 ಜೀವಂತ ಜನನಗಳಿಗೆ 28 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ.

ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ನಿರ್ಮೂಲನೆ: ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲಿನ ನೈಜ ಪ್ರಗತಿ

ಕಳೆದ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ಷಯರೋಗ ಪ್ರಕರಣಗಳು 2015-2024 ರ ನಡುವೆ ಶೇಕಡಾ 21 ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ; ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಯರೋಗದಿಂದ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾವುಗಳು ಶೇಕಡಾ 28 ರಷ್ಟು ಇಳಿಕೆಯಾಗಿವೆ.
ಕ್ಷಯರೋಗದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮಾಣವು 2021 ರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 83 ರಿಂದ 2025 ರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 90 ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ — ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಶೇಕಡಾ 53 (2015) ರಿಂದ ಶೇಕಡಾ 92 ಕ್ಕೆ (2024) ಏರಿದೆ.
ಡಿಸೆಂಬರ್ 2024 ರಿಂದ ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಲಾದ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ 28.1 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, 20 ಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 5.7 ಲಕ್ಷ ಹೊಸ ನಿಕ್ಷಯ್ ಮಿತ್ರರನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
2015 ಮತ್ತು 2023 ರ ನಡುವೆ ಮಲೇರಿಯಾ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶೇಕಡಾ 80.5 ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 78.38 ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ. ಭಾರತವು 2024 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಲೇರಿಯಾ ಕುರಿತ 'ಹೆವಿ ಬರ್ಡನ್ ಟು ಹೈ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್' ಗುಂಪಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದಿದೆ.

ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ರೋಗಗಳು: ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು

ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ರೋಗಗಳ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು, ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ತಪಾಸಣೆ, ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯ, ರೆಫರಲ್, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಚಾರದ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ತಪಾಸಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ:

ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡಕ್ಕಾಗಿ 41.5 ಕೋಟಿ ಜನರನ್ನು ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಮಧುಮೇಹಕ್ಕಾಗಿ 41.3 ಕೋಟಿ ಜನರನ್ನು ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಬಾಯಿಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಾಗಿ 35.3 ಕೋಟಿ ಜನರನ್ನು ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು
ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಾಗಿ 16.5 ಕೋಟಿ ಜನರನ್ನು ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡಯಾಲಿಸಿಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು (2016 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು) 1,856 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 32.44 ಲಕ್ಷ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಡಯಾಲಿಸಿಸ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ (ಜೂನ್ 2026 ರಂತೆ).
ತೃತೀಯ ಹಂತದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆರೈಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, 19 ರಾಜ್ಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (SCIs) ಮತ್ತು 20 ತೃತೀಯ ಹಂತದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆರೈಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು (TCCCs) ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ರೋಗಗಳ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ದೇಶಾದ್ಯಂತ 770 ಜಿಲ್ಲಾ ಎನ್‌ಸಿಡಿ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳು, 524 ಡೇ ಕೇರ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೇಂದ್ರಗಳು (DCCCs) ಮತ್ತು 6,410 ಸಮುದಾಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಸಿಡಿ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ವಯಸ್ಕರ ತಂಬಾಕು ಸಮೀಕ್ಷೆಯ (GATS-2) ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು 2009-10 ರಿಂದ 2016-17 ರವರೆಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ತಂಬಾಕು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 17.3 ರಷ್ಟು ಸಾಪೇಕ್ಷ ಕಡಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ.
ತಂಬಾಕು ಮುಕ್ತ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು, ಸರ್ಕಾರವು 2023 ರಲ್ಲಿ ತಂಬಾಕು ಮುಕ್ತ ಯುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು — ಇದು ಈಗ ತನ್ನ ಮೂರನೇ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತವು ತಂಬಾಕು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ 2025 ರ ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಫಿಲಾಂತ್ರಪೀಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ.

ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಕೈಗೆಟುಕುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಭಾರತೀಯ ಜನೌಷಧಿ ಪರಿಯೋಜನೆಯು ಜೆನೆರಿಕ್ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಅಗ್ಗವಾಗಿಸಿದೆ. ಈ ಔಷಧಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಜನೌಷಧಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು 2014-15 ರಲ್ಲಿ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಮಳಿಗೆಗಳಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 18,646 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನೌಷಧಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿವೆ.
ಈ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಡ್ ಬೆಲೆಗಿಂತ ಶೇಕಡಾ 50-80 ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ 2,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಔಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು 300 ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸಾಧನಗಳಿವೆ.
2015 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಅಮೃತ್‌ (ಅಫೋರ್ಡಬಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ರಿಲಯೇಬಲ್ ಇಂಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್) ಔಷಧಾಲಯಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿದು, ಜೀವ ಉಳಿಸುವ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಶೇಕಡಾ 50-90 ರಷ್ಟು ರಿಯಾಯಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಕೈಗೆಟುಕುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯು 6.85 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದುವರೆಗೆ ಎಂ.ಆರ್.ಪಿ ಪ್ರಕಾರ ರೂ. 17,000 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಿಂದ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು ರೂ. 8,400 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ಒಟ್ಟು ಉಳಿತಾಯವಾಗಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಅಭಿಯಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಸೇವಾ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಉಪ-ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಜಿಲ್ಲಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳವರೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು, ಎಕ್ಸ್-ರೇಗಳು, ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ರಕ್ತಶಾಸ್ತ್ರ, ರೇಡಿಯಾಲಜಿ, ಬಯೋಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ:
ಉಪ-ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 14 ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು
ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 63 ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು
ಸಮುದಾಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 97 ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು
ಉಪ-ಜಿಲ್ಲಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ 111 ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು
ಜಿಲ್ಲಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ 134 ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು

ಜನರು ಇರುವಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪುವುದು: ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಮೆಡಿಸಿನ್

ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೆಲಿಮೆಡಿಸಿನ್ ವೇದಿಕೆಯಾದ ಇ-ಸಂಜೀವಿನಿ, 2019 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ (ಆಗಸ್ಟ್ 11, 2026 ರಂತೆ) 49 ಕೋಟಿಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. 2.4 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವವರು ಈಗ ಈ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಟೆಲಿ-ಮಾನಸ್ ಅನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಉಚಿತ ಸಹಾಯವಾಣಿ (14416) ಆಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಇದು ಎಲ್ಲಾ 36 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 20 ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು 53 ಟೆಲಿ-ಮಾನಸ್ ಸೆಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 23 ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ (ಆಗಸ್ಟ್ 11, 2026 ರಂತೆ) ಸೇವೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ 43.64 ಲಕ್ಷ ಕರೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ.
2021 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಐ-ಡ್ರೋನ್‌ ಸೇವೆಯು ಡ್ರೋನ್ ಮೂಲಕ ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತಿದೆ. 65 ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ 7,700 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿ 22,000 ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈಗ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ 2025 ರ ನಡುವೆ, 28.2 ಕೋಟಿ ಇ-ಸಂಜೀವಿನಿ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳಿಗೆ AI-ಸಮರ್ಥಿತ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಡಿಸಿಷನ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಇದು ವೈದ್ಯರಿಗೆ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು

ಕಳೆದ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಎರಡೂವರೆ ಪತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ - 387 ರಿಂದ 818 ಅಲೋಪತಿ ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ (2025-2026 ರಂತೆ).
2014 ರಿಂದ 12 ಹೊಸ ಏಮ್ಸ್‌ ಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಒಟ್ಟು 23 ಏಮ್ಸ್‌ಗಳಿವೆ.
2025-26 ರಂತೆ ಎಂಬಿಬಿಎಸ್‌ ಮತ್ತು ಪಿಜಿ ಸೀಟುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ 1,28,976 ಮತ್ತು 85,822 ಕ್ಕೆ ಏರಿವೆ.
ನರ್ಸಿಂಗ್‌ಗೂ ಸಮಾನವಾದ ಗಮನ ಹರಿಸಲಾಗಿದೆ. 157 ಹೊಸ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 15,700 ನರ್ಸಿಂಗ್ ಪದವೀಧರನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಜೂನ್ 2025 ರಂತೆ B.Sc. ನರ್ಸಿಂಗ್ ಸೀಟುಗಳು ಶೇಕಡಾ 53 ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿ 1,27,290 ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿವೆ ಮತ್ತು ಎಂ ಎಸ್‌ಸಿ. ನರ್ಸಿಂಗ್ ಸೀಟುಗಳು ಶೇಕಡಾ 39 ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿ 14,986 ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿವೆ.

ಪರ್ಯಾಯ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ
ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಸರ್ಕಾರವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 2014 ರಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಆಯುಷ್ ಸಚಿವಾಲಯವು (ಆಯುರ್ವೇದ, ಯೋಗ ಮತ್ತು ನ ನ್ಯಾಚುರೋಪತಿ (ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ), ಯುನಾನಿ, ಸಿದ್ಧ, ಸೋವಾ ರಿಗ್ಪಾ ಮತ್ತು ಹೋಮಿಯೋಪತಿ), ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಕ್ರಿಯ ಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.

ಮೇ 2025 ರಂತೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ 942 ಆಯುಷ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ.
ಆಯುಷ್ ಗ್ರಿಡ್ ಎನ್ನುವುದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ ನಡುವಿನ ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇತುವೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಆಯುಷ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ, ಸಂಯೋಜಿತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಆಯುಷ್ ಗ್ರಿಡ್ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಎಲ್ಲಾ ಆಯುಷ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.