• Sitemap
  • Advance Search
Security

ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆಯ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ಶಕ್ತಿ ತುಂಬುತ್ತಿರುವ ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ

प्रविष्टि तिथि: 14 AUG 2026 16:49 PM

ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯದ ಸಬಲೀಕರಣ

ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯವು ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾದ, ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ನಿರಂತರ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ವದೇಶಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು (ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು) ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿವೆ. ದೇಶೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ರಂಗವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಭಾರತವು ತನ್ನ 80ನೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಈ ರೂಪಾಂತರವು ತನ್ನ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಭದ್ರತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಭಾರತದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಿಲಿಟರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ರಕ್ಷಣಾ ಹೂಡಿಕೆ

  • ರಕ್ಷಣಾ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ 3.1-ಪಟ್ಟು ಬೆಳವಣಿಗೆ: ರಕ್ಷಣಾ ಬಜೆಟ್ 2013-14 ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ₹2.53 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಿಂದ 2026-27 ರಲ್ಲಿ ₹7.85 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
  • ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ 2.3-ಪಟ್ಟು ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚವು 2014-15 ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ₹94,587.95 ಕೋಟಿಯಿಂದ 2026-27 ರಲ್ಲಿ ₹2.19 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ನಿರಂತರ ಆಧುನೀಕರಣವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿದೆ.

ದೇಶೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಹೂಡಿಕೆ

  • ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 2025-26 ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ ₹1.78 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ.
  • ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 76 ರಷ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 24 ರಷ್ಟು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದಿಂದ ಬಂದಿದೆ.

ದೇಶೀಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಹೆಚ್ಚಳ

  • ರಕ್ಷಣಾ ರಫ್ತಿನಲ್ಲಿ 56-ಪಟ್ಟು ಬೆಳವಣಿಗೆ: ರಫ್ತು ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ2013-14 ರಲ್ಲಿ ₹686 ಕೋಟಿಯಿಂದ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ2025-26 ರಲ್ಲಿ ₹38,424 ಕೋಟಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
  • ರಫ್ತು 80ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದು, ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 5,500 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.
  • ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ2025-26 ರಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ರಫ್ತಿನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯವು ₹17,353 ಕೋಟಿ ಅಥವಾ ಶೇಕಡಾ 45.16 ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದರೆ, ರಕ್ಷಣಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು (ಡಿಪಿಎಸ್‌ಯುಗಳು) ₹21,071 ಕೋಟಿ ಅಥವಾ ಶೇಕಡಾ 54.84 ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿವೆ.
  • ಸರ್ಕಾರವು 2029 ರ ವೇಳೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ₹3 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ರಫ್ತಿನಲ್ಲಿ ₹50,000 ಕೋಟಿಯನ್ನು ತಲುಪುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ತಡಿಪಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಆವಿಷ್ಕಾರ

  • ರಕ್ಷಣಾ R&D (ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ): ರಕ್ಷಣಾ R&D ಗೆ ನೀಡುವ ಅನುದಾನವು 2014-15 ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ₹13,716.14 ಕೋಟಿಯಿಂದ 2026-27 ರಲ್ಲಿ ₹29,100.25 ಕೋಟಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಶೇಕಡಾ 112 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.
  • 2022-23 ರಿಂದ, ರಕ್ಷಣಾ R&D ಬಜೆಟ್‌ನ ಶೇಕಡಾ 25 ರಷ್ಟನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
  • 24 ಡಿಆರ್‌ಡಿಒ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ಪರೀಕ್ಷಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಆದ 'ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಪೋರ್ಟಲ್'  ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ ದೇಶೀಯ ತಯಾರಕರು, ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವದೇಶಿ ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಪಾವತಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಸರ್ಕಾರಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಬಳಕೆಗೆ ವಿನಂತಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತಡಿಪಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

ಭಾರತವು ಸ್ವದೇಶಿ ತಯಾರಿಕೆ, ಆಧುನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ರಕ್ಷಣಾ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ದೇಶೀಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ (ಉತ್ತಮ) ರಕ್ಷಣಾ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದೆ.

ರಕ್ಷಣಾ ಖರೀದಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳು

  • ರಕ್ಷಣಾ ಖರೀದಿ ಮಂಡಳಿ: ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರಕ್ಷಣಾ ಖರೀದಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಖರೀದಿ ಮಂಡಳಿಯು ಸ್ವದೇಶಿ ಖರೀದಿಗಳ ಮೂಲಕ 'ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ'ಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಡಿಆರ್‌ಡಿಒ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ತಯಾರಿಸಿದ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ₹6 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ 'ಅಗತ್ಯತೆಯ ಸ್ವೀಕಾರ' ನೀಡಿದೆ.
  • ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವದೇಶಿ ಖರೀದಿಗಳು: ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವದೇಶಿ ಖರೀದಿಗಳು ಯುದ್ಧ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ: ₹62,000 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ 97 ತೇಜಸ್ ಎಂಕೆ-1ಎ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ₹62,700 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ 156 ಎಲ್‌ಸಿಹೆಚ್ ಪ್ರಚಂಡ್ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳ ಅನುಮೋದನೆಗಳು ಸಹ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಖರೀದಿಗಳು ಭಾರತದ ದೇಶೀಯ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ.
  • ರಕ್ಷಣಾ ಖರೀದಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ 2020: ಸ್ವದೇಶಿ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಇದು ರಕ್ಷಣಾ ವಿನ್ಯಾಸ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.
  • ರಕ್ಷಣಾ ಖರೀದಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ 2016: 'ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ'ವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಜೊತೆಗೆ ರಕ್ಷಣಾ ಖರೀದಿಗಳನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಿತು. ಇದು ರಕ್ಷಣಾ ಖರೀದಿಯಲ್ಲಿ ನಂತರದ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ತಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿತು.
  • ರಕ್ಷಣಾ ಖರೀದಿ ಕೈಪಿಡಿ 2025: ಸುಮಾರು ₹1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಕಂದಾಯ ಖರೀದಿಯನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಿದೆ. ಇದು ವೇಗದ ಅನುಮೋದನೆಗಳು, ಸ್ವದೇಶಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿದ ದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಆರ್ಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಿದೆ.

ಕರಡು ರಕ್ಷಣಾ ಖರೀದಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ 2026

ಡಿಎಪಿ 2026 ಸರಳವಾದ ಖರೀದಿ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ವದೇಶಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬಲವಾದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಶೇಕಡಾ 60 ರಷ್ಟು ಸ್ವದೇಶಿ ವಸ್ತು/ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಕೆಯ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನಐಡೆಕ್ಸ್, ಅದಿತಿ ಮತ್ತು ಟಿಡಿಎಫ್

  • ಐಡೆಕ್ಸ್ ಯೋಜನೆ: ₹498.78 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ‘ಇನ್ನೋವೇಶನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್’ ಯೋಜನೆಯು ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ 676 ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು, ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳು ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯಕಾರರನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, 551 ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
  • ಅದಿತಿ ಯೋಜನೆ: ₹750 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ (2023–24 ರಿಂದ 2025–26) ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ ‘ಅದಿತಿ’ ಯೋಜನೆಯು ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನವೀನ ರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಲು ರಕ್ಷಣಾ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ.
  • ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಧಿ : ಈ ಯೋಜನೆಯು ನಿರ್ಣಾಯಕ ರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ₹50 ಕೋಟಿಯವರೆಗೆ ಅನುದಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ₹334 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ 80 ಯೋಜನೆಗಳು ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿದ್ದವು, ಜೊತೆಗೆ ಆಳವಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ₹500 ಕೋಟಿ ನಿಧಿಯನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಸ್ತಾಂತರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ

  • ಡಿಆರ್‌ಡಿಒಯ ‘ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಮ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಪಾರ್ಟ್ನರ್’ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 134 ಪಾಲುದಾರ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದೆ.
  • 2,180 ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಸ್ತಾಂತರ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ.
  • ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ 2,780 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಐಪಿಆರ್ ( ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು) ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ವದೇಶೀಕರಣ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ತಯಾರಿಕೆ

  • ಮೇ 2026 ರವರೆಗೆ, ಡಿಎಮ್‌ಎ ಮತ್ತು ಡಿಡಿಪಿಯ ತಲಾ ಐದು ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ 5,521 ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 10 ‘ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಸ್ವದೇಶೀಕರಣ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು’ ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.
  • ಸೃಜನ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಇಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಪವರ್‌ಮೆಂಟ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್: ಇದು ಸ್ವದೇಶಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಹಿತಿಕೋಶವಾಗಿದೆ. ಮೇ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಇದು 41,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟಗಾರರನ್ನು ಮತ್ತು 2.7 ಲಕ್ಷ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದು, ದೇಶೀಯ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ.
  • ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಕ್ಷಣಾ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರಿಡಾರ್ ₹42,057 ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ₹4,409 ಕೋಟಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಂಡಿದೆ.
  • ತಮಿಳುನಾಡು ರಕ್ಷಣಾ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರಿಡಾರ್ ₹32,699 ಕೋಟಿಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದ್ದು, ₹6,446 ಕೋಟಿ ಸಾಕಾರಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ತಡಿಪಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ.
  • ಲಖನೌದಲ್ಲಿರುವ 'ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಸೌಲಭ್ಯ'ವು ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

ಸುಲಭ ವಹಿವಾಟು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯಾಪಾರ

  • ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪರವಾನಗಿಯ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು 7 (+3) ವರ್ಷಗಳಿಂದ 15 (+3, ಅಂದರೆ ಗರಿಷ್ಠ 18) ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ  ಈಗ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
  • ನವೀಕರಿಸಿದ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಎಕ್ಸಿಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್  ಸಮಗ್ರ ಅರ್ಜಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಂಪನಿ ಪರಿಶೀಲನೆ, ಸರಳೀಕೃತ ನೋಂದಣಿ, ರಿಯಲ್-ಟೈಮ್ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಪಾವತಿ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
  • ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಡಿಐ (ನೇರ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ) ಮಿತಿಯನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಮಾರ್ಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 74% ಗೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ 100% ವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ ₹6,670.59 ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ.

ಸುಧಾರಣೆಗಳು ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಂಬಲಿತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ, ಪ್ರಬಲ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಆವಿಷ್ಕಾರದಿಂದ ನಿಯೋಜನೆಯವರೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಹಾದಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿವೆ.

ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ಮುನ್ನೋಟ: ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ 2025–26

ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶೀಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವದತ್ತ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. ಬಲವಾದ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವದೇಶಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಈಗ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳು, ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು, ಪ್ರೊಪಲ್ಷನ್ (ಚಾಲನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ), ವಾಯು ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಸ್ವದೇಶೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಗೆ ಬಲ

  • ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ: ತನ್ನ ದಾಸ್ತಾನಿನಲ್ಲಿರುವ 175 ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ 159 ವಿಧಗಳನ್ನು ಸ್ವದೇಶೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯು ಸುಮಾರು ಶೇ. 91 ರಷ್ಟು ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ.
  • ಅಗ್ನಿ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು: ಭಾರತವು 'ಅಗ್ನಿ-4' ಮಧ್ಯಂತರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಮತ್ತು 'ಅಗ್ನಿ-5' ಸುದೀರ್ಘ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಚಿಮ್ಮುವ ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ.
  • ನಿಖರ ದಾಳಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 'ತಾರಾ ಗ್ಲೈಡ್ ಅಸ್ತ್ರ'  ಮತ್ತು 'ರುದ್ರಮ್-II' ವಾಯುವಿನಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಚಿಮ್ಮುವ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಸಹ ಭೂ ಗಡಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ವದೇಶಿ ನಿಖರ-ದಾಳಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿವೆ.
  • ಸುಧಾರಿತ ವಾಯು ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಡಿಆರ್‌ಡಿಒ 'ಕುಶ' ಸುದೀರ್ಘ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ವಾಯು ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಮತ್ತು 'ವಿಶೋರಾಡ್ಸ್'  (ಅತಿ ಹತ್ತಿರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ವಾಯು ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸ್ವದೇಶಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದೆ. ಕ್ಷಿಪಣಿ ತಡೆಗೋಡೆಗಳು, ಹತ್ತಿರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಆಯುಧಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಸರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಂಯೋಜಿತ ವಾಯು-ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಹ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
  • ಹೈಪರ್ಸಾನಿಕ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಹೈಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಡಿಆರ್‌ಡಿಒ 'ಆಕ್ಟಿವ್ಲಿ ಕೂಲ್ಡ್ ಸ್ಕ್ರಾಮ್‌ಜೆಟ್ ಕಾಂಬಸ್ಟರ್'ನ 12 ನಿಮಿಷಗಳ ನೆಲದ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿದೆ.

ಸಾಮುದ್ರಿಕ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ದಾಳಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ವೃದ್ಧಿ

  • ನೌಕಾಪಡೆ ಸೇರ್ಪಡೆ: ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯು ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಸೂರತ್, ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ನೀಲಗಿರಿ ಮತ್ತು ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ವಾಗ್‌ಶೀರ್ ಸೇರಿದಂತೆ 12 ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಲರಾಕ್ಷಸ (ಜಲನಾಶಕ) ಜಲಮೂழ்கಿ ನೌಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದೆ.
  • ಐಎನ್‌ಎಸ್ ಮಹೇಂದ್ರಗಿರಿ: ಶೇ. 75 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವದೇಶಿ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ವದೇಶಿ 'ಸ್ಟೆಲ್ತ್ ಫ್ರಿಗೇಟ್' ಐಎನ್‌ಎಸ್ ಮಹೇಂದ್ರಗಿರಿ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿದೆ.
  • ಸಾಮುದ್ರಿಕ ಕಾವಲು ಪಡೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆ: 11 ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕರಾವಳಿ ಗಸ್ತು ನೌಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾದ 'ಶಚಿ'  ಅನ್ನು ಜಲಪ್ರವೇಶಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ದುನಾಗಿರಿ, ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಸಂಶೋಧಕ್ ಮತ್ತ ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಅಗ್ರಯ್ ಕೂಡ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಸ್ವದೇಶಿ 'ಸಂಧಾಯಕ್-ಕ್ಲಾಸ್' ಸಮೀಕ್ಷಾ ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿವೆ. ಇದು ಸಾಮುದ್ರಿಕ ಕಣ್ಗಾವಲು ಮತ್ತು ಸಮೀಕ್ಷಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.
  • ನೌಕಾ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಪರೀಕ್ಷೆ: ಡಿಆರ್‌ಡಿಒ 'ನೌಕಾ ನೌಕಾ-ವಿರೋಧಿ ಕ್ಷಿಪಣಿ–ಮಧ್ಯಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿ'ಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಬಹುಪದರದ ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ. ಇದು ವಿವಿಧ ವೈಮಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮುದ್ರಿಕ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಭಾರತದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ರೂಪಾಂತರವು ಮಿಲಿಟರಿ ಸನ್ನದ್ಧತೆ, ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಳವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.

2047ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗೆ ಶಕ್ತಿ

ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ರೂಪಾಂತರವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದತ್ತ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಬಲ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಆವಿಷ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯು ಭೂ, ವಾಯು ಮತ್ತು ಸಾಮುದ್ರಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ರಫ್ತು ಮತ್ತು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವು ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಜಾಗತಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿ ಭಾರತದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ. ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಹೂಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತವು ಭವಿಷ್ಯದ ಭದ್ರತಾ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಮತ್ತು 2047ರ ವೇಳೆಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸುಧಾರಿತ ರಕ್ಷಣಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದೆ.

Reference:

Ministry of Defence

Ministry of Information and Broadcasting

Press Information Bureau

Click here for the pdf file

 

*****

(तथ्य सामग्री आईडी: 150921) आगंतुक पटल : 9


Provide suggestions / comments
इस विश्लेषक को इन भाषाओं में पढ़ें : English , हिन्दी , Bengali