Farmer's Welfare
ਖੇਤ ਬਚਾਓ ਮੁਹਿੰਮ - ਰਬੀ 2026
"ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀਬਾੜੀ"
Posted On:
02 NOV 2026 11:01AM
|
ਖੇਤ ਬਚਾਓ ਅਭਿਆਨ (ਕੇਬੀਏ) - ਰਬੀ (ਹਾੜੀ) 2026 ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਮੁਹਿੰਮ ਹੈ ਜੋ 22 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ 30 ਨਵੰਬਰ, 2026 ਤੱਕ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ 34 ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ, 700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ 50,000 ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਖਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਟੀਚਾ ਲਗਭਗ 50 ਲੱਖ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ । ਮੁਹਿੰਮ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਤਰਜੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਿਤ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ, ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਫਸਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ-ਲਚਕੀਲਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੇਵੀਕੇ ਅਤੇ ਏਟੀਐੱਮਏ ਵਾਲੀਆਂ 4,150 ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 12,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਏਟੀਐੱਮਏ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਟਾਫ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ 50,000 ਵਿਵਹਾਰਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ 11,750 ਢਾਂਚਾਗਤ ਸਿਖਲਾਈ ਸੈਸ਼ਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਆਊਟਰੀਚ ਰਾਹੀਂ 1.5 ਕਰੋੜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਮੁੱਚੇ ਡਿਜੀਟਲ ਆਊਟਰੀਚ ਨੂੰ 2.5 ਕਰੋੜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
|
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਮਿੱਟੀ ਨਿਹਿਤ ਹੈ
ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ, ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਆਜੀਵਿਕਾ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ 46 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਰਜਬਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਿਹਤਮੰਦ ਮਿੱਟੀ ਉੱਚ ਫਸਲ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇਨਪੁਟ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਖੇਤ ਬਚਾਓ ਅਭਿਆਨ (ਕੇਬੀਏ)- ਰਬੀ 2026, " ਸਵਸਥ ਧਾਰਾ, ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਕਿਸਾਨ," (Swasth Dhara, Samriddh Kisan) ਦੀ ਕਲਪਨਾ 22 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ 30 ਨਵੰਬਰ, 2026 ਤੱਕ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ । ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਇੱਕ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਪਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗਾਂ, ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਖਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਘਟਦੀ ਮਿੱਟੀ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ, ਵਧਦੀ ਖੇਤੀ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਪਤਨ ਵਰਗੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਰੀਜੈਨਰੇਟਿਵ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ (ਭਾਵ, ਅਜਿਹੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਭਿਆਸ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ) , ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਣ ਅਤੇ ਉੱਨਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ 34 ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ, 700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ 50,000 ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਲਗਭਗ 50 ਲੱਖ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ। ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 100 ਉੱਚ - ਖਾਦ ਦੀ ਖਪਤ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਤਾਂ ਜੋ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਆਪਕ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਖੇਤਰ-ਪੱਧਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੇ ਯਤਨ ਤੋਂ ਸੂਚਿਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਫੈਸਲਿਆਂ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
|
ਖੇਤ ਬਚਾਓ ਮੁਹਿੰਮ
(1 ਤੋਂ 30 ਜੂਨ 2026)
ਖੇਤ ਬਚਾਓ ਮੁਹਿੰਮ 1 ਜੂਨ, 2026 ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਖਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ । ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁੜਨ ਲਈ 1,657 ਬਹੁ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਟੀਮਾਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। 92.44 ਲੱਖ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ 1.34 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗ੍ਰੀਨ ਖਾਦ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਖਾਦ ਬਾਰੇ 6,685 ਸਿਖਲਾਈ ਸੈਸ਼ਨ ਕਰਵਾਏ ਗਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ 4.94 ਲੱਖ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 3,167 ਵਿਵਹਾਰਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ 4,779 ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਵਹਾਰਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 4,916 ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਦ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇਨਪੁਟ ਡੀਲਰਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਨੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਰਾਹੀਂ ਲਗਭਗ 1.07 ਕਰੋੜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਤੱਕ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਲਗਭਗ 4.5 ਕਰੋੜ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਗਈ।
|
ਖੇਤ ਬਚਾਓ ਅਭਿਆਨ - ਰਬੀ 2026 ਦੇ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼
ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹੁੰਚ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਾਗਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ-ਲਚਕੀਲਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਸੰਤੁਲਿਤ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ : ਆਮ ਖਾਦ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ (GFR) 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਖਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ 4R ਸਿਧਾਂਤ- ਸਹੀ ਸਰੋਤ, ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ, ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ। ਇਹ ਪਹੁੰਚ ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ : ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ, ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵ ਸਾਂਝੇ ਕਰਕੇ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ।
- ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (INM): ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਢੁਕਵੇਂ ਔਰਗੇਨਿਕ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ-ਅਧਾਰਿਤ ਇਨਪੁਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ।
- ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ : ਸੂਚਨਾ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ (IEC) ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਟਿਕਾਊ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ।
- ਫਸਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ : ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੇਲ ਬੀਜਾਂ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ, ਫਸਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਲੀ ਪਏ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕ ਵਰਤੋਂ ਵਧਾਉਣਾ ।
- ਜਲਵਾਯੂ ਅਨੁਕੂਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ : ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ , ਕਰਨਾਟਕ , ਤੇਲੰਗਾਨਾ , ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸੋਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਵਾਯੂ ਅਨੁਕੂਲ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ।
- ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ: ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਲਾਭਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣਾ।
- ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਵਰਤੋਂ : ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੋ, ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (IPM) ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਲੋੜ-ਅਧਾਰਿਤ ਅਤੇ ਲੇਬਲ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੋ। ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰੋ।
|
ਢੈਂਚਾ ਅਤੇ ਮੂੰਗ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਚੰਪਾਰਨ, ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਚੌਲ ਉਤਪਾਦਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਖਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਚਿੰਤਾ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਕਾਰਬਨ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਖੇਤ ਬਚਾਓ ਅਭਿਆਨ-2026 ਦੇ ਤਹਿਤ, ICAR - ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ (MGIFRI), ਮੋਤੀਹਾਰੀ, ਬਿਹਾਰ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਗ੍ਰੀਨ ਖਾਦ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਫਿਕਸੇਸ਼ਨ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ।
ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਚੰਪਾਰਣ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰਕਸੌਲ ਬਲਾਕ ਦੇ ਪੈਂਟੋਕਾ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਆਊਟਰੀਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗੋਬਰ ਦੀ ਖਾਦ, ਕੰਪੋਜ਼ਿਟ ਖਾਦ, ਜੈਵਿਕ ਖਾਦ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੀ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਨਰਸਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਜਲਾਉਣ ਦੇ ਵਿਕਲਪਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਦ ਬਣਾਉਣਾ, ਮਲਚਿੰਗ ਅਤੇ ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟਿੰਗ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਚੌਲ-ਅਧਾਰਿਤ ਫਸਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਢੈਂਚਾ (ਸੇਸਬਾਨੀਆ ਪ੍ਰਜਾਤੀ) ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਮੂੰਗ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਢੈਂਚਾ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਲਗਭਗ 50-60 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 110-130 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਯੂਰੀਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਮੂੰਗ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ 25-30 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 55-65 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਯੂਰੀਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਹ ਫਸਲਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਕੇ ਖਾਦ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 62 ਕਿਸਾਨਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 41 ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ , ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ । ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨ ਖਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ।
|
ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ: ਸੰਸਥਾਗਤ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ
- ਰਾਜ/ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ : ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕਰਨ, ਤਿਆਰੀ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕਰਨ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇਣ, ਖੇਤਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ, ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋਣਗੇ।
- ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਏਜੰਸੀਆਂ (ATMAs) ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ : ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਬਲਾਕ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੁਹਿੰਮ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਨ, ਸੂਖਮ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰਨ, ਸਮਾਗਮ ਸਥਾਨਾਂ, ਖੇਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ, ਜਾਣਕਾਰੀ, IEC ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਹਾਜ਼ਰੀ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋਣਗੇ ।
- ICAR ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ (ATARIs), ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ ( KVKs ) ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ (ਗਿਆਨ ਭਾਈਵਾਲ): ਇਹ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਥਾਨਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਗਿਆਨ-ਅਧਾਰਿਤ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਸਰੋਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਸਿਖਲਾਈ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੰਵਾਦਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਤਕਨੀਕੀ IEC ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਖੋਜ ਸਬੂਤ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਗੀਆਂ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਾਜ-ਪੱਧਰੀ ਲਾਗੂਕਰਨ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਲਾਗੂਕਰਨ, ਜਾਂ ਖਰਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਵਧੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਾ ਹੋਵੇ ।
|
ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ 4,150 ਟੀਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ , ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ KVK ਅਤੇ ATMA ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਲਾਗੂਕਰਨ ਵਿੱਚ 12,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ATMA ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਟਾਫ਼ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ATMA ਅਤੇ ICAR ਰਾਹੀਂ, ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਲਗਭਗ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ।
|
- ਹੋਰ ਰਾਜ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਏਜੰਸੀਆਂ : ਬਾਗਬਾਨੀ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਸੰਭਾਲ, ਸਿੰਚਾਈ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ, ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ, ਸਹਿਯੋਗ, ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ, ਵਾਤਾਵਰਣ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਸਬੰਧਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧਿਤ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਸੁਵਿਧਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ।
- ਕਿਸਾਨ ਉਤਪਾਦਕ ਸੰਗਠਨ (FPOs), ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ (SHGs), ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਜ਼ਾ ਸੋਸਾਇਟੀਆਂ (PACS), ਕਸਟਮ ਹਾਇਰਿੰਗ ਸੈਂਟਰ (CHCs) ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਕਿਸਾਨ : ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ, ਅਨੁਭਵ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਲਾਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।
- ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਭਾਈਵਾਲ : ਸਥਾਨਕ ਮੀਡੀਆ, ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਰੇਡੀਓ, ਵਟਸਐਪ, ਕਿਸਾਨ ਸਾਰਥੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਢੁਕਵੇਂ ਸੰਚਾਰ ਚੈਨਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਮੁਹਿੰਮ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰੋ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਹੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ
ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ, ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ, ਖੇਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ, ਵਿਹਾਰਕ ਅਨੁਭਵ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦੌਰੇ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਖੇਤੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ, ਤਕਨੀਕੀ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨ ਵਰਗੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ।
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣਾ
ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਖਾਦ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ (GFR), ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ , ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (INM), ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (CRM) ਅਤੇ ਤੇਲ ਬੀਜ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਸੁਧਰੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਝ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਮੁੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਆਰੀ ਸੰਚਾਲਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ (SOPs) ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ. ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ 950 ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ , ਜਦੋਂ ਕਿ 700 ਕੇ.ਵੀ.ਕੇ. ਟੀਮਾਂ ਤੋਂ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਟੀਚਾ ਪ੍ਰਤੀ ਫੇਰੀ 100 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਹੈ।
- ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ 5,650 ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 28.25 ਲੱਖ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ
ਇਹ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (INM), ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (CRM), ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ, ਤੇਲ ਬੀਜਾਂ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸੁਧਰੇ ਅਭਿਆਸਾਂ, ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (IPM) ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਬੰਧਿਤ ਥੀਮੈਟਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਆਈਸੀਏਆਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ 950 ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹਫ਼ਤੇ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 700 ਕੇਵੀਕੇ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਹਫ਼ਤੇ ਦੋ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੌਂਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ 40 ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ।
ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ 11,750 ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 4.70 ਲੱਖ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
ਆਈਸੀਏਆਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ (ਕੇਵੀਕੇ) ਉੱਨਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਲਾਭਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹੁੰਚਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨ ਅਮੋਨੀਆ, ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (ਸੀਆਰਐੱਮ), ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (ਆਈਐਨਐੱਮ), ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (ਆਈਪੀਐੱਮ), ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ, ਤੇਲ ਬੀਜਾਂ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ ਲਈ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਫਸਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (ਆਈਸੀਐੱਮ), ਜੈਵਿਕ ਖਾਦ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ-ਅਧਾਰਿਤ ਇਨਪੁਟਸ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ 50,000 ਵਿਵਹਾਰਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 40,000 KVKs ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ 10,000 ICAR ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ ।
ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 20 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 10 ਲੱਖ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ ।
ਖੇਤ ਦਿਵਸ, ਵਾਢੀ ਦੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵੀ ਦੌਰੇ
ਖੇਤ ਦਿਵਸ, ਵਾਢੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਭਾਵਨਾਤਮਕ ਦੌਰੇ ਅਭਿਆਨ "ਅੱਖਾਂ ਦੇਖੀ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ" ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹਨ। ਇਹ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਨਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਦੇਖਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਉਪਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਅਸਲ-ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ।
- 1,650 ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਵਾਢੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਤਿੰਨ ਖੇਤ ਦਿਵਸ ਜਾਂ ਵਾਢੀ ਦਿਵਸ ਅਤੇ ਦੋ ਅਨੁਭਵੀ ਦੌਰੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 125 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ ।
- ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 10 ਲੱਖ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਹੁੰਚ
ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੈਟਫਾਰਮ ਸੁਧਰੇ ਹੋਏ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ, ਤਕਨੀਕੀ ਸਲਾਹਾਂ ਅਤੇ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਖੇਤ 'ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
- ਵਟਸਐਪ, ਫੇਸਬੁੱਕ, ਐਕਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਢੁਕਵੇਂ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੈਟਫਾਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਪਡੇਟਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਗਠਨ।
- ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ 1.5 ਕਰੋੜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁੱਲ ਡਿਜੀਟਲ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ 2.5 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਕੀਮਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ
ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ , ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨਾਬੱਧ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ - ਕਿਸਾਨ, ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਵਰਤੋਂ , ਮਿੱਟੀ ਸਿਹਤ ਕਾਰਡ , ਖਾਦਾਂ ਦੇ ਵਿਕਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਲਾਭਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ , ਇਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਫਸਲ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ (PMFBY) ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਿਸਾਨ ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫਸਲ ਬੀਮਾ ਕਵਰੇਜ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਯੋਗ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸਾਨ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ (KCC) ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤਾ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਿਧੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਰਸਮੀ ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਜੋਖਮ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੀਵਨ-ਨਿਰਬਾਹ ਦੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਨੀਂਹ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗਾ ।
ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀਆਂ ਨੀਂਹਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ
ਖੇਤ ਬਚਾਓ ਅਭਿਆਨ - ਰਬੀ 2026 ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ, ਵਿਸਥਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਰਾਹੀਂ , ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪਹੁੰਚ ਬਿਹਤਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ, ਖੇਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਆਊਟਰੀਚ ਵਰਗੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੰਤੁਲਿਤ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਇਨਪੁਟ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਫਸਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ, ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਅਨੁਕੂਲਨ 'ਤੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੰਸਥਾਗਤ ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਾਗੀਦਾਰੀ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਧਿਆਨ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਸਥਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ।
ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਸਰੋਤ - ਕੁਸ਼ਲ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੀਵਨ-ਨਿਰਬਾਹ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ੀਰੋ ਭੁੱਖਮਰੀ (SDG 2) ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਰਵਾਈ (SDG 13) ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਟੀਚਿਆਂ (SDGs) ਵੱਲ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ।
ਹਵਾਲਾ
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲਾ
https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=159311&ModuleId=3®=48&lang=1
https://www.manage.gov.in/publications/eBooks/DAESI_%20Vol%20I_Study%20Material.pdf
https://vikalp.kisansarathi.in/#home
https://www.pib.gov.in/PressReleaseDetail.aspx?PRID=2302428®=48&lang=1
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2326112®=48&lang=2
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2266794&lang=1®=1
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2288740®=48&lang=2
https://icar.gov.in/en/icar-mgifri-motihari-takes-khet-bachao-abhiyan-indias-frontier-villages-promotes-soil-health-and
ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ
https://icar.org.in/sites/default/files/2026-10/Khet-Bachaao-Abhiyaan-2026.pdf
https://icar.org.in/sites/default/files/Circulars/ICAR%20Insights%20ਨਤੀਜੇ%20Booklet%20%28English%29.pdf
https://icar.org.in/sites/default/files/Circulars/Farmers%20Innovations_2025___English.pdf
ਪੀਡੀਐਫ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
************
ਪੀਆਈਬੀ ਖੋਜ/ਏਕੇ
(Explainer ID: 160763)
आगंतुक पटल : 43
Provide suggestions / comments