पत्र सूचना कार्यालय

ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು

ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರ 2025ರ ಆಗಸ್ಟ್ ಭೇಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ 2030 ರೊಳಗೆ ಯುಎಸ್‍ಡಿ100 ಶತಕೋಟಿ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಗುರಿಯ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಲು ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ಇಎಇಯು, ಎಫ್‌ಟಿಎ ಕುರಿತ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹೊಸ ಭಾರತೀಯ ದೂತಾವಾಸಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ ಸೇರಿವೆ.

ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಹಡಗುಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಜಂಟಿ ಕವಾಯತುಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರಂತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾ, ಇಂದ್ರ-2025 ನೌಕಾ ಕವಾಯತುಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.

ನವೆಂಬರ್ 2025ರಲ್ಲಿ ಕಡಲ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯಾ ಎನರ್ಜಿ ವೀಕ್ 2025ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ 2025 ರಲ್ಲಿ ವಲಯವಾರು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು.

ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ರಷ್ಯಾವು ಭಾರತದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಮತ್ತು ಕಾಲ-ಪರೀಕ್ಷಿತ ಪಾಲುದಾರ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2000 ರಲ್ಲಿ "ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಘೋಷಣೆ"ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದಾಗಿನಿಂದ, ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ಸಂಬಂಧಗಳು ರಾಜಕೀಯ, ಭದ್ರತೆ, ರಕ್ಷಣೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜನರಿಂದ ಜನರಿಗೆ ಸಹಕಾರದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿವೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಈ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು "ವಿಶೇಷ ಮತ್ತು ಸವಲತ್ತುಳ್ಳ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ"ಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ, ನಿಯಮಿತ ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಾಂಸ್ಥೀಕೃತ ಸಂವಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಇಂಡಿಯಾ-ರಷ್ಯಾ ಅಂತರ-ಸರಕಾರಿ ಆಯೋಗದಂತಹ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರ, ಆರ್ಥಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಹಕಾರ ವಿಭಾಗ, ಇದರ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರಥಮ ಉಪ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೊಂದು ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ-ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಕಾರ ವಿಭಾಗ, ಇದರ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021 ರಲ್ಲಿ, "2+2 ಸಂವಾದ" ಎಂಬ ಹೊಸ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ನಡುವಿನ ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.

ಅಂತರ-ಸರಕಾರಿ ಆಯೋಗವು 1992ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಮಾಡಲಾದ ವ್ಯಾಪಾರ, ಆರ್ಥಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಕಾರದ ಅಂತರ-ಸರಕಾರಿ ಆಯೋಗದ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ, ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರದ ಎಲ್ಲಾ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ತೀವ್ರ ಮತ್ತು ಬಹು-ಹಂತದ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ಮತ್ತು ಸವಲತ್ತುಳ್ಳ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಿವೆ.¹ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ನಡುವಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಶೃಂಗಸಭೆಯು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಂಸ್ಥೀಕೃತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ, ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ 22 ಶೃಂಗಸಭೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ. ರಷ್ಯಾದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಪುಟಿನ್ ಅವರು 23ನೇ ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ವಾರ್ಷಿಕ ಶೃಂಗಸಭೆಗಾಗಿ 2025 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 04-05 ರಂದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪುಟಿನ್ ಅವರ ಈ ಭೇಟಿಯು ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ಸಹಕಾರದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು, ನಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ಮತ್ತು ಸವಲತ್ತುಳ್ಳ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಭವಿಷ್ಯದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಾಯಕರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಕೊನೆಯ (22ನೇ) ಶೃಂಗಸಭೆಯು ಜುಲೈ 8-9, 2024 ರಂದು ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಯಕರು "ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ: ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ" ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಜಂಟಿ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. 2030 ರವರೆಗಿನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರದ ಕುರಿತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜಂಟಿ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು 9 ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಭೇಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರಿಗೆ ರಷ್ಯಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ದಿ ಅಪೊಸ್ತಲ್ ದಿ ಫಸ್ಟ್-ಕಾಲ್ಡ್ ಅನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ನಾಯಕರು 2024ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22 ರಂದು ಕಜಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬ್ರಿಕ್ಸ್‍ ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ 2025 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 01 ರಂದು ಚೀನಾದ ಟಿಯಾಂಜಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಸ್‍ಸಿಒ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಸಭೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಶೇಷ ಮತ್ತು ಸವಲತ್ತುಳ್ಳ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮಾರ್ಗಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ನಾಯಕರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಪಹಲ್ಗಾಮ್ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ದಾಳಿಯ ನಂತರ 2025 ರ ಮೇ 5 ರಂದು ನಡೆದ ಸಂಭಾಷಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವ ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಅವರು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಈ ಹಿಂದೆ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪುಟಿನ್ ಅವರು 2025 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 08 ಮತ್ತು 18 ರಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿ, ಯುಎಸ್-ರಷ್ಯಾದ ಅಲಾಸ್ಕಾ ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರು.

ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಸಚಿವರ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಮಟ್ಟದ ಸಂವಾದಗಳು ಸದೃಢವಾಗಿವೆ. ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಲಾವ್ರೊವ್ ಅವರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ 2025ರ ನವೆಂಬರ್ 17 ರಂದು ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಎಸ್‍ಸಿಒ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಮಂಡಳಿ ಸಭೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಈ ವರ್ಷ ಸಚಿವರು ಈಗಾಗಲೇ ಆರು ಬಾರಿ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ: ನವೆಂಬರ್ 17 ರಂದು ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ (ರಷ್ಯಾ), ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27 ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ (ಯುಎಸ್ಎ), ಆಗಸ್ಟ್ 21 ರಂದು ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ (ರಷ್ಯಾ), ಜುಲೈ 15 ರಂದು ಟಿಯಾಂಜಿನ್‌ನಲ್ಲಿ (ಚೀನಾ), ಜುಲೈ 07 ರಂದು ರಿಯೊ ಡಿ ಜನೈರೊದಲ್ಲಿ (ಬ್ರೆಜಿಲ್) ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 20 ರಂದು ಜೊಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ (ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ).

ತಮ್ಮ 2025ರ ಆಗಸ್ಟ್ ಮಾಸ್ಕೋ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರು ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರಥಮ ಉಪ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮಂಟುರೊವ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ 26ನೇ ಐಆರ್‍ಐಜಿಸಿ-ಟಿಇಸಿಗೆ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪುಟಿನ್ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಲಾವ್ರೊವ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು 2030ರ ವೇಳೆಗೆ $100 ಶತಕೋಟಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಕಜಾನ್ ಮತ್ತು ಯೆಕಟೇರಿನ್ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹೊಸ ಭಾರತೀಯ ದೂತಾವಾಸಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವ, ಇಂಧನ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತ-ಇಎಇಯು ಎಫ್‌ಟಿಎ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಉಕ್ರೇನ್, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ, ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆಯು ಅತ್ಯಂತ ರಚನಾತ್ಮಕ ಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಭಾರತದ ನಿಲುವನ್ನು ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದರು. ರಷ್ಯಾದ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯರ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ಬಾಕಿ ಇರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳ ತಕ್ಷಣದ ಮತ್ತು ಪರಿಗಣನೆಯುಳ್ಳ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಆಶಿಸಿದರು.

ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರಾದ, ಶ್ರೀ ರಾಜನಾಥ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು 2025 ರ ಜೂನ್ 26 ರಂದು ಚೀನಾದ ಕ್ವಿಂಗ್ಡಾವೊದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಸ್‍ಸಿಒ ರಕ್ಷಣಾ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಭೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ಶ್ರೀ ಆಂಡ್ರೆ ಬೆಲೂಸೊವ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಭೆ ನಡೆಸಿದರು. ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ 21ನೇ ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ-ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಕಾರದ ಅಂತರ-ಸರಕಾರಿ ಆಯೋಗದ ಸಭೆಗೆ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಲು 2024 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 8-10 ರವರೆಗೆ ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಪುಟಿನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ್ದರು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರ ಶ್ರೀ ಅಜಿತ್ ದೋವಲ್ ಅವರು 2025ರ ಆಗಸ್ಟ್ 07-08 ರಂದು ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ಎನ್‍ಎಸ್‍ಎ-ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಂವಾದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಈ ಭೇಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪುಟಿನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಶ್ರೀ ಸೆರ್ಗೆಯ್ ಶೋಯಿಗು, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪುಟಿನ್ ಅವರ ಸಹಾಯಕ ಶ್ರೀ ನಿಕೊಲಾಯ್ ಪಾಟ್ರುಶೆವ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಉಪ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಶ್ರೀ ಡೆನಿಸ್ ಮಂಟುರೊವ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆ ನಡೆಸಿದರು. ಎನ್‍ಎಸ್‍ಎ ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಎನ್‍ಎಸ್‍ಎ ಸಭೆಗಾಗಿ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪುಟಿನ್ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಸೆರ್ಗೆಯ್ ಶೋಯಿಗು ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ರಷ್ಯಾದ 80ನೇ ವಿಜಯೋತ್ಸವ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ (9 ಮೇ 2025) ಭಾರತವನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಶ್ರೀ ಸಂಜಯ್ ಸೇಠ್ ಅವರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದರು.

ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ವಿಕ್ರಮ್ ಮಿಸ್ರಿ ಅವರು 2025 ರ ಮಾರ್ಚ್ 7 ರಂದು ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಉಪ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಆಂಡ್ರೆ ರುಡೆಂಕೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಚೇರಿ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಬಹು ಸ್ವರೂಪಗಳಾದ್ಯಂತ ನಿರಂತರವಾದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ವಿನಿಮಯಗಳು ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಆಳ, ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ವೇಗವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತವೆ.

ಸಚಿವ ಸರ್ಬಾನಂದ ಸೋನೊವಾಲ್ ಮತ್ತು ನಿಕೊಲಾಯ್ ಪಾಟ್ರುಶೆವ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ 2025 ರ ನವೆಂಬರ್ 17 ರಂದು ನವ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಡಲ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವು. ಎರಡೂ ಕಡೆ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ, ಬಂದರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದವು, ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದವು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಕಡಲ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಗಾಢವಾಗಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವು.

ಭಾರತ – ರಷ್ಯಾ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು

ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ವ್ಯಾಪಾರ, ಆರ್ಥಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಹಕಾರದ ಅಂತರ-ಸರಕಾರಿ ಆಯೋಗ ಆಗಿದೆ, ಇದರ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ಕಡೆಯಿಂದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಕಡೆಯಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಉಪ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಶ್ರೀ ಡೆನಿಸ್ ಮಂಟುರೊವ್ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.⁶

ಐಆರ್‍ಐಜಿಸಿ-ಟಿಇಸಿ ಯ 26ನೇ ಅಧಿವೇಶನವು 2025ರ ಆಗಸ್ಟ್ 20 ರಂದು ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಸುಂಕ ಮತ್ತು ಸುಂಕೇತರ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದು, ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು, ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು, ಪಾವತಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸುಗಮವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದು, ಮತ್ತು 2030 ರವರೆಗಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಕಾಲಿಕ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು. 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ಯುಎಸ್‍ಡಿ 100 ಶತಕೋಟಿ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ನಡುವೆ ನಿಯಮಿತ ಸಂವಾದದ ಅಗತ್ಯದೊಂದಿಗೆ, ಇದರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲಾದ ಭಾರತ-ಯುರೇಷಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಒಕ್ಕೂಟ ಎಫ್‌ಟಿಎಯ ಶೀಘ್ರ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಅಧಿವೇಶನವು ಒತ್ತು ನೀಡಿತು. ಪೂರ್ಣ ಅಧಿವೇಶನದ ನಂತರ, ಐಆರ್‍ಐಜಿಸಿ-ಟಿಇಸಿ  ಯ 26ನೇ ಅಧಿವೇಶನದ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ಗೆ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ನಾಯಕರು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಗುರಿಗಳತ್ತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ: 2025 ರ ವೇಳೆಗೆ $50 ಶತಕೋಟಿ ಪರಸ್ಪರ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ $100 ಶತಕೋಟಿ.

ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರವು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದು, 2024-25ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ $68.7 ಶತಕೋಟಿ ತಲುಪಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಫ್ತುಗಳು $4.9 ಶತಕೋಟಿ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಔಷಧಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು, ಮತ್ತು ಕಡಲ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು) ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದಿಂದ ಆಮದುಗಳು $63.8 ಶತಕೋಟಿ (ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಎಣ್ಣೆ, ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಕೋಕಿಂಗ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳು/ಲೋಹಗಳು) [18].

ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ಇದು 2021 ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ $1.021 ಶತಕೋಟಿ ಆಗಿತ್ತು. 2025ರ ವೇಳೆಗೆ $50 ಶತಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆಯ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಬಲವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ. ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ, ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ಸ್, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ರೈಲ್ವೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿವೆ, ಆದರೆ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿವೆ.

ಭಾರತ – ರಷ್ಯಾ ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರ

ರಕ್ಷಣೆ ಎಂಬುದು ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ನಡುವಿನ ಬಲವಾದ ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ವಿಶೇಷ 10 ವರ್ಷಗಳ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. 2021ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ನವ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಮಾಡಲಾದ 2021-2031ರ ಮಿಲಿಟರಿ-ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದವು ಜಂಟಿ ಸಂಶೋಧನೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಕರಣಗಳ ಮಾರಾಟದ ನಂತರದ ಬೆಂಬಲದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸೈನ್ಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಕಾರವು ಕೇವಲ ಖರೀದಿದಾರ-ಮಾರಾಟಗಾರರ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಜಂಟಿ ಸಂಶೋಧನೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿದೆ. ರಷ್ಯಾವು ರಕ್ಷಣಾ ಉಪಕರಣಗಳು, ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು, ಬಿಡಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಘಟಕಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. T-90 ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸು-30 ಎಂಕೆಐ ವಿಮಾನಗಳಂತಹ ಹಲವಾರು ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ/ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ರಕ್ಷಣಾ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಗಳ ಸಹ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಹ-ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ವೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ-ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಕಾರದ ಕುರಿತು ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ಅಂತರ-ಸರಕಾರಿ ಆಯೋಗದ (ಐಆರ್‍ಐಜಿಸಿ-ಎಂ&ಎಂಟಿಸಿ) ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಮಂತ್ರಿ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಮಂತ್ರಿ ಶ್ರೀ ರಾಜನಾಥ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು 21ನೇ ಐಆರ್‍ಐಜಿಸಿ-ಎಂ&ಎಂಟಿಸಿ ಸಭೆಗೆ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಲು 2024ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಜೊತೆಗೆ ಕಲಿನಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಗೆ “ಐಎನ್‌ಎಸ್ ತುಶಿಲ್” ಎಂಬ ಫ್ರಿಗೇಟ್ ನಿಯೋಜಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 2025ರ ಜುಲೈ 01 ರಂದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಸ್ಟೆಲ್ತ್ ಬಹು-ಪಾತ್ರದ ಫ್ರಿಗೇಟ್ ಆದ ಐಎನ್‌ಎಸ್ ತಮಲ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಕಲಿನಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. 5ನೇ ಐಆರ್‍ಐಜಿಸಿ-ಎಂ&ಎಂಟಿಸಿ ಸಭೆ 2025 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28-29 ರಂದು ನವ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.

14ನೇ ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ಜಂಟಿ ತರಬೇತಿ ಕವಾಯತು ಇಂದ್ರ-2025 2025ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6-15 ರವರೆಗೆ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಬಿಕಾನೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಪ್ರತಿ ಕಡೆಯಿಂದ 250ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೈನಿಕರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. 2025ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10-16 ರವರೆಗೆ, ಸೈನ್ಯ, ವಾಯುಪಡೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಯಿಂದ 65 ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ರಷ್ಯಾದ ನಿಜ್ನಿ ನವ್ಗೊರೊಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಝಪಾಡ್‍-2025 ಮಿಲಿಟರಿ ಕವಾಯತಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 2025ರ ಮಾರ್ಚ್ 28 ರಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ 02 ರವರೆಗೆ, ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ನೌಕಾಪಡೆಗಳ ನಡುವಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ನೌಕಾ ಕವಾಯತು ಇಂದ್ರ-2025 ಅನ್ನು ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ಬಂದರು ಹಂತ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಹಂತ—ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.

ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ (ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನೆ) ಸಂಜೀವ್ ಕುಮಾರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಭಾರತೀಯ ನಿಯೋಗವು 2025ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29 ರಂದು ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಉದ್ಯಮದ ಕುರಿತು ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ಅಂತರ-ಸರಕಾರಿ ಆಯೋಗದ 23ನೇ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಗುಂಪು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು.

ಜಂಟಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬದಲಾವಣೆ

ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರವು ಕೇವಲ ಖರೀದಿದಾರ-ಮಾರಾಟಗಾರರ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆಯಿಂದಾಚೆಗೆ ವಿಕಸನಗೊಂಡು, ಜಂಟಿ ಸಂಶೋಧನೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಹ-ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕೆಳಗಿನವು ಕೆಲವು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ:

ಸಂಸದೀಯ ಸಹಕಾರ

ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಸ್ಟೇಟ್ ಡುಮಾ (ಕೆಳಮನೆ) ನಡುವಿನ ಅಂತರ-ಸಂಸದೀಯ ಆಯೋಗವು ಸಂಸದೀಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಇದು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ ಐದು ಬಾರಿ (2000, 2003, 2015, 2017, 2018) ಸಭೆ ಸೇರಿದೆ. ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಲೋಕಸಭೆಯ ಸ್ಪೀಕರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಟ್ ಡುಮಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. 5ನೇ ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ಅಂತರ ಸಂಸದೀಯ ಆಯೋಗವು 2018 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 09 ರಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.¹

ಸ್ಟೇಟ್ ಡುಮಾ (ರಷ್ಯಾದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕೆಳಮನೆ) ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಚೆಸ್ಲಾವ್ ವೊಲೊಡಿನ್ ಅವರು 2025ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 02-04 ರವರೆಗೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಭೇಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವೊಲೊಡಿನ್ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮತ್ತು ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಪೀಕರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಭೆ ನಡೆಸಿದರು. ರಷ್ಯಾದ ನಿಯೋಗವು ಆಗ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ 2025 ರ ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭೆಯ ಬಜೆಟ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು. ಜುಲೈ 2024ರಲ್ಲಿ, ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಪೀಕರ್ ಶ್ರೀ ಓಂ ಬಿರ್ಲಾ ಅವರು 10ನೇ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಸಂಸದೀಯ ವೇದಿಕೆಗಾಗಿ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಗೆ ಭಾರತೀಯ ನಿಯೋಗವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವೊಲೊಡಿನ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಫೆಡರೇಶನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ (ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೇಲ್ಮನೆ) ಸ್ಪೀಕರ್ ಶ್ರೀಮತಿ ವ್ಯಾಲೆಂಟಿನಾ ಮ್ಯಾಟ್ವಿಯೆಂಕೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.²

ಪಹಲ್ಗಾಮ್ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಆಪರೇಷನ್ ಸಿಂದೂರ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಎಲ್ಲಾ ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತದ ಸಂಘಟಿತ ನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಶೂನ್ಯ-ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು 5 ಸಂಸದರು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ರಾಯಭಾರಿ ಮಂಜೀವ್ ಪುರಿ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಶ್ರೀಮತಿ ಕನಿಮೊಳಿ ಕರುಣಾನಿಧಿ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ವಪಕ್ಷಗಳ ನಿಯೋಗವು 2025ರ ಮೇ 22-24 ರವರೆಗೆ ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿತು. 2025ರ ಜೂನ್ 21-26 ರವರೆಗೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಲೋಕಸಭಾ ಸಂಸದರಾದ ಡಾ. ಶಶಿ ತರೂರ್ ಅವರು ಶ್ರೀ ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನ್ ಕೊಸಾಚೆವ್ (ಫೆಡರಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ) ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಲಿಯೊನಿಡ್ ಸ್ಲುಟ್ಸ್ಕಿ (ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕುರಿತು ಸ್ಟೇಟ್ ಡುಮಾ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ) ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆ ನಡೆಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29-30 ರಂದು, ಸಂಸದರಾದ ಶ್ರೀ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾಹರ್, ಲೋಕಸಭೆಯ ಡಾ. ಸಿ.ಎನ್. ಮಂಜುನಾಥ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಡಾ. ವಿ. ಶಿವದಾಸನ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸದೀಯ ನಿಯೋಗವು ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕುರಿತು ಏಷ್ಯನ್ ಸಂಸದೀಯ ಸಭೆಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿಯ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು.

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರದ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಇಂದು, ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಮೂಲ ವಿಜ್ಞಾನ, ವಸ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ, ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮಾನವಸಹಿತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಹಾರಾಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (ಗಗನಯಾನ), ನ್ಯಾನೊತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮುಂತಾದ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವು ರಷ್ಯಾದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕೂಡಂಕುಳಂನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಲ್ಲಿ ನವ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 21ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾದ ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಗಾಗಿ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ನಾವೀನ್ಯತೆ-ಸಂಬಂಧಿತ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣ-ಚಕ್ರ ಬೆಂಬಲದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಬಂಧಿತ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕುರಿತಾದ ರಷ್ಯಾ-ಭಾರತ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಗುಂಪಿನ ಸಭೆಗಳು ಐಆರ್‍ಐಜಿಸಿ-ಟಿಇಸಿ  ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?

ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳಾದ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಇಸ್ರೋ) ಮತ್ತು ರೋಸ್ಕೋಸ್ಮೊಸ್ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಾನವಸಹಿತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಹಾರಾಟ ಮಿಷನ್ ಗಗನಯಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿವೆ. ಈ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ರೋಸ್ಕೋಸ್ಮೊಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಶಿಕ್ಷಣ

ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ನಡುವಿನ ಸಹಕಾರವು ಬಹುಮುಖಿ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದೆ. ಈ ಸಹಕಾರದ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶವೆಂದರೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿನ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ರಷ್ಯಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20,000 ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿ. ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗುಂಪನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ರಷ್ಯಾದ ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಗಳಂತಹ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇಂಡಾಲಜಿಯನ್ನು ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಅಟಲ್ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ ಮಿಷನ್ ಮತ್ತು ಸಿಇಆರ್‌ಐಯುಎಸ್ ಕೇಂದ್ರವು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪುಟಿನ್ ಅವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ಉಪಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು/ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಹಯೋಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ - ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿನಿಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜಾಲ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಹಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಯೋಜನೆ, ಮತ್ತು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್ ಆಫ್ ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.

ರಷ್ಯಾವು ಐಟಿಇಸಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕೆ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾಲುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. 2024-25 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 17 ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಐಟಿಇಸಿ ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ 2023-24ರಲ್ಲಿ, ಕೋವಿಡ್ ಪೂರ್ವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 100 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಸುಮಾರು 23 ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಐಟಿಇಸಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19 ರಂದು, ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯು ಐಟಿಇಸಿ ದಿನ 2025 ಅನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು.

ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಮತ್ತು ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಇದು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನದು, 15 ನೇ ಶತಮಾನದ ರಷ್ಯಾದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಅಫನಾಸಿ ನಿಕಿಟಿನ್ ಅವರ ಪ್ರಯಾಣ, ಅಸ್ಟ್ರಾಖಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೆರಾಸಿಮ್ ಲೆಬೆಡೆವ್ ಅವರು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ರಂಗಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ರಷ್ಯಾದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರಾದ ನಿಕೋಲಸ್ ರೋರಿಚ್ ಅವರಂತಹವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಬಹುದು. ರಷ್ಯಾದ ಪೀಳಿಗೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು 1980 ರ ದಶಕದಿಂದ ಯೋಗವು ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ.

ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?

2019ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪುಟಿನ್ ಅವರು ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ನಡುವಿನ ವಿಶೇಷ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಶ್ರೀ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರಿಗೆ ರಷ್ಯಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವಾದ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಹೋಲಿ ಅಪೊಸ್ತಲ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ದಿ ಫಸ್ಟ್ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದರು.

ಜನರಿಂದ ಜನರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇವೆ, ಎರಡೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಹರಿವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು, ವೀಸಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. 1989 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮಾಸ್ಕೋದ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವು ಕಥಕ್, ಯೋಗ, ತಬಲಾ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಗಾಯನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ತರಗತಿಗಳ ಮೂಲಕ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಐಸಿಸಿಆರ್‍ ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ನಾಲ್ಕು ಸಮರ್ಪಿತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?

ರಷ್ಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ಓಲ್ಗಾ ಲಿಯುಬಿಮೊವಾ ಅವರು 2025ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಆಡಿಯೋ ವಿಷುಯಲ್ ಮತ್ತು ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಶೃಂಗಸಭೆ (ವೇವ್ಸ್‍ 2025) ಗಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಎರಡನೇ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವವು 2025ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 04-15 ರವರೆಗೆ ಐದು ರಷ್ಯಾದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. 'ಭಾರತ್ ಉತ್ಸವ-ಭಾರತದ ಉತ್ಸವ' ಎಂಬ 9 ದಿನಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವವು 2025 ರ ಜುಲೈ 5-13 ರವರೆಗೆ ಮಾಸ್ಕೋ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಡೆಯಿತು, ಇದು 8,50,000 ಮಾಸ್ಕೋ ನಿವಾಸಿಗಳ ಭೇಟಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. 11ನೇ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಗ ದಿನವನ್ನು (2025) ರಷ್ಯಾದ 60ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾಸ್ಕೋ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುಸ್ತಕ ಮೇಳದಲ್ಲಿ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3-7, 2025) ಭಾರತವು ಗೌರವ ಅತಿಥಿ ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11 ರಂದು, ಭಗವಾನ್ ಬುದ್ಧನ ಪವಿತ್ರ ಅವಶೇಷಗಳು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಕಲ್ಮಿಕಿಯಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಎಲಿಸ್ಟಾಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದವು.

ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ/ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ಯೋಜನೆಗಳು

ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ, ಜಿ20, ಬ್ರಿಕ್ಸ್‍ ಮತ್ತು ಎಸ್‍ಸಿಒನಂತಹ ಹಲವಾರು ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ. 2023ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಜಿ20 ಮತ್ತು ಎಸ್‍ಸಿಒ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2024ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಬ್ರಿಕ್ಸ್‍ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸಹಕಾರವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಗೊಂಡಿದೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಖಾಯಂ ಸ್ಥಾನದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿತ್ವಕ್ಕೆ ರಷ್ಯಾ ಸತತವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಭಾರತವು 2026 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಕ್ಸ್‍ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದು, ಅದರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಾಂಸ್ಥೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಕ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ

ಕಳೆದ 78 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧವು ಬಲವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯು ಸಮಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಥಿರವಾದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಅಂತರ-ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಷ್ಯಾದ ದೂರದ ಪೂರ್ವದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಸಾರಿಗೆ ಕಾರಿಡಾರ್, ಚೆನ್ನೈ-ವ್ಲಾಡಿವೋಸ್ಟಾಕ್ ಪೂರ್ವ ಕಡಲ ಕಾರಿಡಾರ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದಂತಹ ಸಂಪರ್ಕ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ನೋಡುತ್ತಿವೆ. ರಷ್ಯಾದ ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗಿನ ತಿರುವು, ಅದರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಮನ್ವಯವಿದೆ.

References

Ministry of External Affairs

• MEA Press Release – Visit of External Affairs Minister to Russia, Aug 19–21, 2025
• MEA Press Release – State Visit of Russian President to India, Dec 04–05, 2025
• MEA Press Release – India-Russia Inter-Governmental Commission Virtual Review Meeting
• India-Russia Treaties – RU73B1611 PDF
• India-Russia Foreign Relations – PDF
• India-Russia Foreign Relations, Jan 2014 – PDF
• India-Russia Foreign Relations, June 2024 – PDF
• India-Russia Foreign Relations, Dec 2022 – PDF
• https://www.mea.gov.in/Portal/ForeignRelation/India-Russia_Dec_2022.pdf
• https://www.mea.gov.in/press-releases.htm?dtl/38761/21st_session_of_IndiaRussia_InterGovernmental_Commission_on_Military__Military_Technical_Cooperation_Moscow#:~:text=The%20Russian%20Defence%20Minister%20emphasised,on:%2010/12/2024

Press Information Bureau

• PIB – India-Russia Defence Cooperation
• PIB – India-Russia MoU / Agreements

Indian Embassy, Moscow

• India-Russia Bilateral Relations
• India-Russia Defence Cooperation
• India-Russia Cultural Relations
• Chandrayaan Press Release – Embassy
• OVERVIEW OF INDIA-RUSSIA ECONOMIC COOPERATION | Consulate General of India, Vladivostok, Russia

3. Defence & Technology

• BrahMos Joint Venture – About
• T-90 Bhishma Main Battle Tank – AVNL
• IRRPL India-Russia Cooperation

Click here to see PDF

*****