Press Note Details: Press Information Bureau

Technology

ಭಾರತದ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಪ್ರಗತಿ

129 ಜಿಡಬ್ಲು ಸೌರಶಕ್ತಿ ಉತ್ತೇಜನವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಒಟ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ 50% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲನ್ನು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಿದೆ

Posted On: 06 DEC 2025 9:51AM

ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು

ಭಾರತದ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 2014ರಲ್ಲಿ 3 ಜಿಡಬ್ಲು ನಿಂದ 2025ರಲ್ಲಿ 129 ಜಿಡಬ್ಲು ಗೆ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ.
ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು 500 ಜಿಡಬ್ಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ, ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಶಕ್ತಿಯ ಪಾಲು 50% ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸೂರ್ಯ ಘರ್ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ, 2025ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 24 ಲಕ್ಷ ಮನೆಗಳು ರೂಫ್‌ಟಾಪ್ ಸೌರಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 7 ಜಿಡಬ್ಲು ನಷ್ಟಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ₹ 13,464.6 ಕೋಟಿ ಸಬ್ಸಿಡಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಪಿಎಂ-ಕುಸುಮ ಯೋಜನೆಯ ಘಟಕ 'ಬಿ' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 9.2 ಲಕ್ಷ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ಅಲೋನ್ ಸೌರ ಪಂಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದೆ.
2025ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31 ರವರೆಗೆ, 13 ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 40 ಜಿಡಬ್ಲು ಮಂಜೂರಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ 55 ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಪೀಠಿಕೆ

ಭಾರತದ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಪಯಣವು ಅದನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ ನಾಯಕನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಗುರುಗ್ರಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಆತಿಥೇಯನಾಗಿರುವ ಭಾರತವು, 125 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೌರಶಕ್ತಿ ನಿಯೋಜನೆ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ, ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ 8ನೇ ಐಎಸ್‌ಎ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯನ್ನು ಭಾರತವು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ಇದು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಸೌರ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಗಳು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ತ್ವರಿತ ಅಳವಡಿಕೆಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿತು.

ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳಲ್ಲಿನ ಈ ಹೆಚ್ಚಳವು ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಸೌರಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 129 ಜಿಡಬ್ಲು ಆಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 259 ಜಿಡಬ್ಲು ಮೀರಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಇದು ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ 50% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಗಿದೆ. ಇದು ಕಡಿಮೆ ಇಂಗಾಲದ ಇಂಧನದ ಕಡೆಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.

ವೇಗದ ದೇಶೀಯ ನಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಭಾರತವು ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ, ಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಸೌರಶಕ್ತಿ-ಚಾಲಿತ ಇಂಧನ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಿದೆ.

ಹಸಿರು ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಸಾರಥ್ಯ: ಪಂಚಾಮೃತ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ

ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲಿನ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಪ್ರಗತಿಯು ಕೇವಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆವೇಗದಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ದೃಢವಾದ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದಲೂ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿ ಸಿಒಪಿ26 (ನವೆಂಬರ್ 2021) ನಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾದ ಪಂಚಾಮೃತ ಘೋಷಣೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನ ಬದ್ಧತೆಗಳು, ಸುಸ್ಥಿರ ಇಂಧನ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಪಂಚಾಮೃತ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

2030 ರೊಳಗೆ 500 ಜಿಡಬ್ಲು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಇಂಧನ ಆಧಾರಿತ ಸ್ಥಾಪಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ಸೌರಶಕ್ತಿ, ಪವನಶಕ್ತಿ, ಜೀವರಾಶಿ, ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಗುರಿಯು ಭಾರತದ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನದ ಪಾಲನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
2030 ರೊಳಗೆ ಸ್ಥಾಪಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ 50% ರಷ್ಟು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಮೂಲಗಳಿಂದ : ಇಂಧನ ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೊವನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
2030 ರೊಳಗೆ ಒಟ್ಟು ಅಂದಾಜು ಇಂಗಾಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು 1 ಬಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದು: ಇದು ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ವರ್ಧಿತ ದಕ್ಷತೆಯ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಭಾರತದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
2030 ರೊಳಗೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಇಂಗಾಲದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು 45% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದು (2005 ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ): ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆ, ಕಡಿಮೆ ಇಂಗಾಲದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
2070 ರೊಳಗೆ ನಿವ್ವಳ ಶೂನ್ಯ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ : ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಇಂಗಾಲದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಉಲ್ಬಣ: ಗಮನಾರ್ಹ 40 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ

ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸೌರಶಕ್ತಿ ವಲಯವು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ವೇಗದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. 2014 ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 3 ಜಿಡಬ್ಲು ಇದ್ದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 ರ ವೇಳೆಗೆ 129.92 ಜಿಡಬ್ಲು ಗೆ ಏರಿದೆ. ಇದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ 40 ಪಟ್ಟು ಅಧಿಕ ಹೆಚ್ಚಳ.

ಈ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ, ಸೌರಶಕ್ತಿಯು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಮೂಲವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಇದು ಗಾಳಿ, ಜಲ ಮತ್ತು ಜೀವರಾಶಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿದೆ.

ಸೌರಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿನ ಈ ಉಲ್ಬಣವು ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದ ಪಾಲನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಾಧನೆಗಳು ಕಡಿಮೆ-ಇಂಗಾಲದ ಇಂಧನ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಭಾರತದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ, ಸುಸ್ಥಿರ ಹಾಗೂ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಸೌರಶಕ್ತಿಯು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಜಾಗತಿಕ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನಮಾನ

ಐಆರ್ಇಎನ್ಎ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು 2025ರ ಪ್ರಕಾರ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

ಸೌರ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ 3 ನೇ ಸ್ಥಾನ.
ಪವನ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ 4 ನೇ ಸ್ಥಾನ.
ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪಿತ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 4 ನೇ ಸ್ಥಾನ.

ಈ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೈಗೆಟುಕುವ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತವೆ.

ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನೀತಿ: ಭಾರತದ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ವೇಗ

ಭಾರತವು ನಿವ್ವಳ-ಶೂನ್ಯ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ಬದ್ಧತೆಯು ಸರಣಿ ಬೃಹತ್-ಪ್ರಮಾಣದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಲು, ಸುಸ್ಥಿರ ಜೀವನವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಶುದ್ಧ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪಿಎಂ ಸೂರ್ಯ ಘರ್

ಪಿಎಂ ಸೂರ್ಯ ಘರ್ ಮಿಷನ್ ಭಾರತದ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ನಿವ್ವಳ-ಶೂನ್ಯ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಗುರಿಯೆಡೆಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ತಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಅನುಮೋದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 13, 2024 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚ ₹ 75,021 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳು. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ ಏನೆಂದರೆ, ಒಂದು ಕೋಟಿ ಮನೆಗಳಿಗೆ ರೂಫ್‌ಟಾಪ್ ಸೌರಶಕ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು, ಇದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು 300 ಯುನಿಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ನೀಡಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ತನ್ನ ಇಂಗಾಲದ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಭಾರತದ ಬದ್ಧತೆಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಈಗಾಗಲೇ 23.9 ಲಕ್ಷ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ರೂಫ್‌ಟಾಪ್ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಅಳವಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ 7 ಜಿಡಬ್ಲು ಶುದ್ಧ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪಿಎಂ ಸೂರ್ಯ ಘರ್ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ₹ 13,464.6 ಕೋಟಿ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಗತಿಯು, 1 ಕೋಟಿ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಚಾಲಿತ ಮನೆಗಳ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸರಿಯಾದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರ ಮಿಷನ್

ಜನವರಿ 2010ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರ ಮಿಷನ್ (ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಂ) ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸೌರಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ-ಇಂಗಾಲದ ಭವಿಷ್ಯದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಮಿಷನ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಂ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀತಿ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಉಪಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ, ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಘಾತೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಈ ವಲಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸೌರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೊದಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅವುಗಳ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:

ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅಳವಡಿಸಿದ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು: 98.72 ಜಿಡಬ್ಲು
ಗ್ರಿಡ್-ಸಂಪರ್ಕಿತ ರೂಫ್‌ಟಾಪ್ ಸೌರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು: 22.42 ಜಿಡಬ್ಲು
ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಸೌರ ಯೋಜನೆಗಳು (ಸೌರ ಘಟಕ ಮಾತ್ರ) : 3.32 ಜಿಡಬ್ಲು
ಗ್ರಿಡ್-ರಹಿತ ಸೌರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು: 5.45 ಜಿಡಬ್ಲು

ಈ ಪ್ರಗತಿಯು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ನಿಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಿರಂತರ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಹಾಗೂ COP ಶೃಂಗಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ 500 ಜಿಡಬ್ಲು ಪಳೆಯುಳಿಕೆ-ಇಂಧನರಹಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಅದರ ವಿಶಾಲ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಸೌರ ಪಿವಿಗಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆ-ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಯೋಜನೆ

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನವ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯ, ಹೆಚ್ಚಿನ ದಕ್ಷತೆಯ ಸೌರ ಪಿವಿ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಗಿಗಾ ವ್ಯಾಟ್ (ಜಿಡಬ್ಲು)-ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಉನ್ನತ ದಕ್ಷತೆಯ ಸೌರ ಪಿವಿ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆ-ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚ: ₹ 24,000 ಕೋಟಿ. ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಉನ್ನತ ದಕ್ಷತೆಯ ಸೌರ ಪಿವಿ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಆಯೋಗದ ನಂತರದ ಐದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ನಿಜವಾದ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪಾರದರ್ಶಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಎರಡು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ—ಕಂತು I (₹ 4,500 ಕೋಟಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 2021 ರಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ಕಂತು II (₹ 19,500 ಕೋಟಿ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2022 ರಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ)—ಇದರಲ್ಲಿ 48,337 MW ಸಂಯೋಜಿತ ಮತ್ತು ಭಾಗಶಃ ಸಂಯೋಜಿತ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಲೆಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸೌರ ಪಿವಿಗಾಗಿರುವ ಉತ್ಪಾದನೆ-ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಯೋಜನೆಯು ಒಟ್ಟು ₹ 52,900 ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 44,400 ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಪಿಎಲ್‌ಐ ಮೊತ್ತವು ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಇದು ದೃಢವಾದ ಸೌರ ಪಿವಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ, ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಜೂನ್ 2025ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಈ ಯೋಜನೆಯು ಒಟ್ಟು ₹ 48,120 ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 38,500 ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಪಿಎಲ್‌ಐ ಮೊತ್ತವು ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಇದು ದೃಢವಾದ ಸೌರ ಪಿವಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ, ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಿಎಂ-ಕುಸುಮ್ ಯೋಜನೆ

2019ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕಿಸಾನ್ ಊರ್ಜಾ ಸುರಕ್ಷಾ ಏವಂ ಉತ್ತಾನ್ ಮಹಾಭಿಯಾನ್ (ಪಿಎಂ-ಕುಸುಮ್) ಯೋಜನೆಯು ರೈತರಿಗೆ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದಕರಾಗಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:

ಘಟಕ ಎ: ಬಂಜರು ಅಥವಾ ಪಾಳು ಬಿದ್ದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಗ್ರಿಡ್-ಸಂಪರ್ಕಿತ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸ್ಥಾವರಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ.
ಘಟಕ ಬಿ: ಸೀಮಿತ ಗ್ರಿಡ್ ಸಂಪರ್ಕವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸೌರ ಪಂಪ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ.
ಘಟಕ ಸಿ: ಈಗಾಗಲೇ ಗ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿರುವ ಕೃಷಿ ಪಂಪ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳ ಸೌರೀಕರಣ, ಇದರಿಂದ ರೈತರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಗ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಮಾರಲು ಅವಕಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಘಟಕ ಬಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 9 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸೌರ ಪಂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಘಟಕ ಸಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 10,535 ಗ್ರಿಡ್-ಸಂಪರ್ಕಿತ ಸೌರ ಪಂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಸೌರೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 9,74,458 ಫೀಡರ್-ಮಟ್ಟದ ಸೌರೀಕರಣ ಪಂಪ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 31, 2026 ರವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ರೈತರಿಗೆ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 15 HP ವರೆಗಿನ ಸೌರ ಪಂಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಈ ಸಬ್ಸಿಡಿಯಲ್ಲಿ 30\% ರಿಂದ 50\% ವರೆಗಿನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಂತಹ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರೈತರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಸೌರ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಟ್ರಾ-ಮೆಗಾ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳು

ಸೌರ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಟ್ರಾ-ಮೆಗಾ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನವ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 ರಲ್ಲಿ 20 ಜಿಡಬ್ಲು ಆರಂಭಿಕ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ನಂತರ ಇದನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 2017 ರಲ್ಲಿ 40 ಜಿಡಬ್ಲು ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31, 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 13 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 39,973 MW ಮಂಜೂರಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ 55 ಸೌರ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 14,922 MW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸೌರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದವುಗಳು ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.

ಅನುಮೋದಿತ ಎಲ್ಲಾ ಸೌರ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 31, 2029 ರವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳ ದೊಡ್ಡ-ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಭೂಮಿ ಸ್ವಾಧೀನ, ವಿದ್ಯುತ್ ಹೊರಹಾಕುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ರಸ್ತೆ, ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮುಂತಾದ ಹಂಚಿಕೆಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.

ಸೌರ ಸಿನರ್ಜಿ: ಸೌರಶಕ್ತಿಗಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೈತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಾಯಕತ್ವ

ಭಾರತವು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮಿಷನ್ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲೀನ್ ಎನರ್ಜಿ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ, ಭಾರತವು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಗ್ರಿಡ್‌ಗಳು, ಸುಸ್ಥಿರ ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳು ಮತ್ತು ಆಫ್-ಗ್ರಿಡ್ ವಿದ್ಯುದೀಕರಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸಹ-ನಾಯಕತ್ವ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಶುದ್ಧ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿಯೋಜನೆಗೆ ತನ್ನ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಿಒಪಿ26 (ನವೆಂಬರ್ 2021) ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು 2070 ರ ವೇಳೆಗೆ ನಿವ್ವಳ-ಶೂನ್ಯ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಬದ್ಧತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಪಂಚಾಮೃತ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರ ಹವಾಮಾನ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿತು. ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಮೂಲಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ 50\% ರಷ್ಟನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ತನ್ನ 2030 ಗುರಿಯನ್ನು ಭಾರತವು ಈಗಾಗಲೇ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಮೀರಿದೆ. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ನಾಯಕನಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ.

ಭಾರತದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬದ್ಧತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರ ಒಕ್ಕೂಟದ ( ಐಎಸ್‌ಎ) ಮೂಲಕ ಸೌರಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ನಾಯಕತ್ವ. ಗುರುಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐಎಸ್‌ಎ ಒಂದು ಅಂತರ-ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸೌರಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಲು, ನಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆ, ಹಣಕಾಸು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ.

ಐಎಸ್‌ಎ ಯ 8ನೇ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ - ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರ ಒಕ್ಕೂಟದ (ಐಎಸ್‌ಎ) 8ನೇ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27 ರಿಂದ 30, 2025 ರವರೆಗೆ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.
ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ 125 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ದೇಶಗಳಿಂದ 550 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು 30 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಚಿವರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.
ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಅವರು, ಸೌರಶಕ್ತಿಯು ಕೇವಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದು ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಇದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು.
ಸೌರ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಹಿಳೆ, ಯಾವುದೇ ರೈತ, ಯಾವುದೇ ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪವು "ಹಿಂದುಳಿಯಬಾರದು" ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ ಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
"ಒಂದು ಸೂರ್ಯ, ಒಂದು ವಿಶ್ವ, ಒಂದು ಗ್ರಿಡ್" ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ, ಮಹಿಳಾ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಮಾನದಂಡಗಳಾಗಿ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಯಿತು.
ನಾಲ್ಕು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಯಿತು:ಉತ್ತೇಜಕ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಬದ್ಧತೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಮತ್ತು ನೀತಿ

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025ರಲ್ಲಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಐಎಸ್‌ಎ ಯ 8ನೇ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯು ಜಾಗತಿಕ ಸೌರ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುವ ತಂತ್ರಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲು 125ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿತು. ಸೌರ ಹಣಕಾಸು, ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗೆಟುಕುವ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನಕ್ಕೆ ಸಮಗ್ರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತು. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಸೌರ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು 2018 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಒಂದು ಸೂರ್ಯ, ಒಂದು ವಿಶ್ವ, ಒಂದು ಗ್ರಿಡ್ ಉಪಕ್ರಮವು ದೇಶಗಳಾದ್ಯಂತ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಗ್ರಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಸೌರ-ಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗಡಿನಾಡು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಜಾಲವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಈ ಸಾಧನೆಗಳು ಭಾರತದ ಹವಾಮಾನ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿಧಾನಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ. ಜಿ-20 ನವದೆಹಲಿ ನಾಯಕರ ಘೋಷಣೆ ಯು "ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಜೀವನಶೈಲಿಗಳು" ಅನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿತು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಂಧನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಭಾರತವನ್ನು "ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಚಾಲನಾ ಶಕ್ತಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಇಂಧನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು "ಭಾರತವನ್ನು ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಯೋಜಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಈ ದೃಢೀಕರಣಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಶುದ್ಧ-ಶಕ್ತಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ, ಸಮಗ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತವೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ

ಭಾರತದ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಪಯಣವು, ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನೀತಿ, ತಾಂತ್ರಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಹಯೋಗವು ಒಂದು ದೇಶದ ಇಂಧನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಸೌರಶಕ್ತಿಯು ಭಾರತದ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಿಶ್ರಣದ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸುಸ್ಥಿರ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ವೇಗವರ್ಧಕವಾಗಿದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಒಎಸ್‌ಒಡಬ್ಲುಒಜಿ ನಂತಹ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಬೃಹತ್-ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸೌರಶಕ್ತಿಯು ದೇಶೀಯ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಪ್ರಗತಿಯ ಚಾಲಕ ಎರಡೂ ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಭಾರತ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತವು ತನ್ನ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು, ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಮುಂದುವರಿದಂತೆ, ಅದು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ, ಕಡಿಮೆ-ಇಂಗಾಲದ ಭವಿಷ್ಯದತ್ತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದೆ—ಸೌರಶಕ್ತಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ.

References

Press Information Bureau:

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1809204

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx/pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=2117501

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2144627

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2004187

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1795071

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2041641

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2111106

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2156173

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2110283

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2042069