કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે નવી દિલ્હીમાં ગૃહ મંત્રાલય (MHA)ના બોર્ડર મેનેજમેન્ટ વિભાગ દ્વારા આયોજિત બે દિવસીય વાઇબ્રન્ટ વિલેજ પ્રોગ્રામ (VVP) વર્કશોપના ઉદ્ઘાટન સત્રને મુખ્ય અતિથિ તરીકે સંબોધિત કર્યું હતું. ગૃહમંત્રી શ્રી અમિત શાહે આ પ્રસંગે વાઇબ્રન્ટ વિલેજ પ્રોગ્રામનો લોગો પણ લોન્ચ કર્યો હતો. આ પ્રસંગે કેન્દ્રીય ગૃહ રાજ્યમંત્રી શ્રી બંદી સંજય કુમાર, ગૃહ સચિવ, ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરો (IB)ના ડિરેક્ટર, સચિવ બોર્ડર મેનેજમેન્ટ, VVPના પ્રથમ અને બીજા તબક્કામાં સામેલ સરહદી રાજ્યોના મુખ્ય સચિવો, સરહદ રક્ષામાં તૈનાત સુરક્ષા દળોના ડિરેક્ટર જનરલ અને સંબંધિત જિલ્લાઓના જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ સહિત અનેક મહાનુભાવો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી શ્રી અમિત શાહે પોતાના સંબોધનમાં જણાવ્યું હતું કે, વાઇબ્રન્ટ વિલેજ કાર્યક્રમનો વિચાર ત્રણ મુદ્દાઓ પર આધારિત છે, જેમાં સરહદી ગામડાંઓમાંથી સ્થળાંતર અટકાવવા, સરહદી ગામડાંઓના દરેક નાગરિકને કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારની યોજનાઓનો 100% લાભ મળે તે સુનિશ્ચિત કરવા અને VVPમાં ચિહ્નિત ગામડાંઓને સરહદ અને દેશની સુરક્ષા માટેના ઉપકરણ બનાવવાનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે કહ્યું હતું કે, જ્યારે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ વાઇબ્રન્ટ વિલેજ કાર્યક્રમનો વિચાર રજૂ કર્યો ત્યારે તેને તબક્કાવાર અમલમાં મૂકવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. દરેક સરહદી ગામને બધી સુવિધાઓથી સજ્જ કરવામાં આવશે એટલું જ નહીં, પરંતુ સરહદી ગામડાંઓમાં રહેતા દરેક નાગરિકને તેમના વ્યક્તિગત જીવનને સુધારવા માટે ભારત સરકાર અને રાજ્ય સરકારની બધી યોજનાઓથી સજ્જ કરવામાં આવશે. ઉપરાંત, આ ગામડાંઓને દેશ અને સરહદની સુરક્ષા માટે એક મજબૂત સાધન તરીકે વિકસાવવા જોઈએ. તેમણે કહ્યું હતું કે, પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ દેશના છેલ્લા ગામડાંને દેશના પ્રથમ ગામનું બિરુદ આપીને સરહદી ગામડાંઓ પ્રત્યે જોવાનો આપણો દ્રષ્ટિકોણ બદલી નાખ્યો છે.

શ્રી અમિત શાહે કહ્યું હતું કે વાઇબ્રન્ટ વિલેજ પ્રોગ્રામ માટે ઓળખાયેલા દેશના પ્રથમ ગામડાંઓ થોડા વર્ષો પછી આપણા દેશ અને તેની સરહદોના રક્ષણ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સાધનો સાબિત થશે. તેમણે કહ્યું હતું કે આ કાર્યક્રમ દ્વારા, બહુ-પરિમાણીય અને બહુ-ક્ષેત્રીય વિકાસના વિઝન સાથે, માળખાગત સુવિધાઓને પ્રોત્સાહન આપવા, સંસ્કૃતિનું જતન અને પ્રોત્સાહન આપવા, પર્યટન દ્વારા રોજગારીનું સર્જન કરવા અને ગ્રામ્ય જીવનને દરેક રીતે જીવંત બનાવવાના પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રીએ કહ્યું હતું કે રાજ્ય સરકારોના મુખ્ય સચિવો, VVPમાં સમાવિષ્ટ ગામડાંઓના જિલ્લા કલેક્ટરો અને તમામ કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળો (CAPF)ની જવાબદારી છે કે તેઓ પોતાને VVP સુધી મર્યાદિત ન રાખે અને આ કાર્યક્રમના ઉદ્દેશ્યોને પ્રાપ્ત કરવા માટે વાઇબ્રન્ટ વિલેજ પ્રોગ્રામ ઉપરાંત અન્ય કયા પગલાં લઈ શકાય તે ધ્યાનમાં લે. તેમણે કહ્યું હતું કે VVPના ઉદ્દેશ્યોને પૂર્ણ કરવા માટે, ભારત સરકારના તમામ વિભાગો અને રાજ્ય સરકારો સાથે મળીને આ સરહદી ગામડાંઓને ખરા અર્થમાં સુરક્ષાનું મહત્વપૂર્ણ સાધન બનાવે તે જરૂરી છે.

શ્રી અમિત શાહે કહ્યું હતું કે વાઇબ્રન્ટ વિલેજ પ્રોગ્રામની વિભાવનાને સાકાર કરવા માટે, સરકારી યોજનાઓની 100% સંતૃપ્તિ, પર્યટન માટે જરૂરી જાહેર સુવિધાઓને પ્રોત્સાહન અને સહકારી સંસ્થાઓને પ્રોત્સાહન આપીને રોજગાર સર્જન જેવા પગલાં લેવાની જરૂર છે. તેમણે કહ્યું હતું કે જો સરહદી ગામડાંઓમાં હોમસ્ટે જેવા પ્રયોગો કરવામાં આવે અને રાજ્યોના પ્રવાસન વિભાગો તેમાં બુકિંગ માટે યોગ્ય વ્યવસ્થા કરે, તો સરહદી ગામડાંઓમાં દરેક ઘરમાં રોજગારી મળશે. શ્રી શાહે કહ્યું હતું કે રાજ્યોના ગ્રામીણ વિકાસ વિભાગોએ આ ગામડાંઓનું ગૌરવ સ્થાપિત કરવા માટે પ્રયાસો કરવા પડશે અને જિલ્લા કલેક્ટરોની આમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા છે. તેમણે કહ્યું હતું કે જો ગામડાંઓમાં બધી સુવિધાઓ અને રોજગાર ઉપલબ્ધ થશે, તો સ્થાનિક લોકોને ક્યારેય ગામ છોડવાની ઇચ્છા નહીં થાય. ગૃહમંત્રીએ કહ્યું હતું કે યુવા કલેક્ટરોએ ખાતરી કરવી જોઈએ કે પ્રતિકૂળ ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓ હોવા છતાં, આપણા નાગરિકો તેમના ગામડાં ન છોડે, સ્થળાંતર ન થાય અને ગામડાંની વસ્તી પણ વધે.

કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રીએ કહ્યું હતું કે અરુણાચલ પ્રદેશમાં વાઇબ્રન્ટ વિલેજ પ્રોગ્રામ લાગુ કર્યા પછી, ઘણા સરહદી ગામડાંઓમાં વસ્તી વધી છે. આ આપણા દેશના તમામ સરહદી ગામડાંઓ માટે એક સંદેશ છે કે વસ્તી વૃદ્ધિનો આપણો ટ્રેન્ડ ફરીથી યોગ્ય માર્ગ પર આગળ વધી રહ્યો છે.

કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે સ્વતંત્રતા દિવસના અવસરે, પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીજીએ લાલ કિલ્લાની પ્રાચીર પરથી કહ્યું હતું કે વસ્તી વિષયક પરિવર્તન આપણા માટે ચિંતાનો વિષય છે. તેમણે કહ્યું હતું કે વાઇબ્રન્ટ વિલેજ પ્રોગ્રામમાં સામેલ જિલ્લાઓના કલેક્ટરોએ આ મુદ્દાને ગંભીરતાથી અને બારીકાઈથી જોવો પડશે. સરહદી વિસ્તારોમાં વસ્તી વિષયક પરિવર્તન દેશ અને સરહદોની સુરક્ષાને સીધી અસર કરે છે. ગૃહમંત્રીએ કહ્યું હતું કે એવું માનવું જોઈએ નહીં કે આ ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓને કારણે થઈ રહ્યું છે, પરંતુ તે ચોક્કસ ડિઝાઇન હેઠળ થઈ રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું હતું કે રાજ્યોના મુખ્ય સચિવો અને CAPF એ પણ આ મુદ્દા પર ધ્યાન આપવાની જરૂર છે.

શ્રી અમિત શાહે કહ્યું હતું કે યોજનાઓની 100 ટકા સંતૃપ્તિ માટે, જિલ્લા કલેક્ટરોએ વિચાર કરવો જોઈએ કે શું તેઓ આમાં કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળો સાથે સંકલન કરી શકે છે. તેમણે કહ્યું હતું કે કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળો આરોગ્ય, રમતગમત અને શિક્ષણ ક્ષેત્રે મદદ પૂરી પાડી શકે છે. શ્રી શાહે કહ્યું હતું કે અરુણાચલ પ્રદેશમાં, ITBP એ વાઇબ્રન્ટ વિલેજમાંથી જ દૂધ, શાકભાજી, ઈંડા, અનાજ વગેરે જેવી રોજિંદા વસ્તુઓ ખરીદવાનો સફળતાપૂર્વક પ્રયોગ કર્યો છે. તેમણે કહ્યું હતું કે દરેક સરહદી ગામમાં આ પ્રયોગ લાગુ કરવાની જરૂર છે. શ્રી શાહે એમ પણ કહ્યું હતું કે સરહદ પર તૈનાત સેનાએ ગૃહ મંત્રાલય અને સંરક્ષણ મંત્રાલય સાથે સંકલન કરીને ગતિશીલ ગામડાંઓમાં રોજગારી પેદા કરવાની જવાબદારી પણ લેવી જોઈએ.

ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે, કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળો અને જિલ્લા કલેક્ટરની જવાબદારી છે કે તેઓ ડેરી સહકારી મંડળીઓ બનાવે અને ગામમાંથી જ CAPF અને સેનાની દૂધની જરૂરિયાત પૂરી કરે. આનાથી રોજગાર સર્જનમાં મદદ મળશે. શ્રી શાહે કહ્યું હતું કે આ પ્રયોગને અસરકારક મોડેલ તરીકે વિકસાવવાનું અને દરેક વાઇબ્રન્ટ ગામમાં તેનો અમલ કરવાનું કાર્ય ગૃહ મંત્રાલય, તમામ કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળો, સેના દ્વારા સંરક્ષણ મંત્રાલય અને જિલ્લા કલેક્ટરો દ્વારા હાથ ધરવામાં આવવું જોઈએ. તેમણે કહ્યું હતું કે રોજગારના સર્જનની સાથે સ્થળાંતર આપમેળે બંધ થઈ જશે.

શ્રી અમિત શાહે કહ્યું હતું કે સરહદી ગામડાંઓમાં ટેલિકોમ્યુનિકેશન, રોડ કનેક્ટિવિટી, શિક્ષણ, આરોગ્ય અને શુદ્ધ પીવાના પાણીની વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ. તેમણે કહ્યું હતું કે VVPને સરકારી કાર્યક્રમ નહીં પણ વહીવટનો સ્પિરિટ બનાવવો જોઈએ. ગૃહમંત્રીએ કહ્યું હતું કે કાર્યક્રમનો ઉદ્દેશ ત્યારે જ પ્રાપ્ત થશે જ્યારે તે વહીવટનો સ્પિરિટ બનશે. તેમણે કહ્યું હતું કે, મનરેગા હેઠળ કેટલાક નવા તળાવો બનાવવાની, ગાઢ વૃક્ષારોપણ કરવાની અને કાયમી માળખાગત સુવિધાઓના નિર્માણની શક્યતાને પણ વાઇબ્રન્ટ ગામડાં કાર્યક્રમમાં ધ્યાનમાં લેવા જોઈએ.

કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રીએ કહ્યું હતું કે વાઇબ્રન્ટ વિલેજ પ્રોગ્રામ-1માં આપણે ફક્ત કાર્યક્રમ પૂરતા મર્યાદિત હતા, પરંતુ વાઇબ્રન્ટ વિલેજ પ્રોગ્રામ-2માં આપણે વહીવટી અભિગમ બદલવાની જરૂર છે. તેમણે સરહદી જિલ્લાઓના કલેક્ટરોને ગેરકાયદેસર ધાર્મિક અતિક્રમણ દૂર કરવા માટે યોગ્ય પગલાં લેવા જણાવ્યું. આ અતિક્રમણ એક ચોક્કસ ડિઝાઇન હેઠળ થઈ રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું હતું કે સરહદથી ઓછામાં ઓછા 30 કિલોમીટરની ત્રિજ્યામાં તમામ ગેરકાયદેસર અતિક્રમણ દૂર કરવા જોઈએ. શ્રી શાહે કહ્યું હતું કે ગુજરાતે આ દિશામાં ખૂબ સારું કામ કર્યું છે, ત્યાં દરિયાઈ અને જમીન સરહદ પરથી ઘણું અતિક્રમણ દૂર કરવામાં આવ્યું છે.

SM/NP/GP/JT