ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਮਾਮਲੇ ਮੰਤਰਾਲਾ
azadi ka amrit mahotsav

ਵਿਆਪਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਇਆ ਹੱਜ ਪ੍ਰਬੰਧਨ

Posted On: 22 JUL 2026 5:16PM by PIB Chandigarh

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਮਾਮਲੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹੱਜ ਕਮੇਟੀ ਰਾਹੀਂ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਰਾਜ ਦੇ ਸਬੰਧਿਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਕੇ, ਭਾਰਤੀ ਹੱਜ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ  ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:

  1. ਮੀਨਾ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ: ਮੀਨਾ ਵਿਖੇ ਰਵਾਇਤੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸੋਫਾ-ਕਮ-ਬੈੱਡ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਠਹਿਰਣ ਦੌਰਾਨ ਵਧੇਰੇ ਆਰਾਮ, ਉਪਲਬਧ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ।
  2. ਹਾਈ-ਸਪੀਡ ਰੇਲ ਸੰਪਰਕ: ਭਾਰਤੀ ਹੱਜ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ  ਨੂੰ ਹਾਈ-ਸਪੀਡ ਰੇਲ ਰਾਹੀਂ ਮੱਕਾ ਅਤੇ ਮਦੀਨਾ ਵਿਚਕਾਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਯਾਤਰਾ ਸਹੂਲਤ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
  3. ਹੱਜ ਸੁਵਿਧਾ ਐਪ: ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਹੱਜ ਸੁਵਿਧਾ ਐਪ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਡਿਜੀਟਲ ਮੰਚ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਹੱਜ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯਾਤਰਾ ਵੇਰਵੇ, ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਸਮਾਨ ਦੀ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ, ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸੰਪਰਕ, ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਣ, ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  4. ਮੱਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਟਲ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ : ਮੱਕਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹੱਜ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ  ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੋਟਲ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੱਜ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ ਬਿਹਤਰ ਆਰਾਮ, ਬਿਹਤਰ ਪਹੁੰਚਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਠਹਿਰਣ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹੱਜ-2026 ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਲਈ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਭਾਰਤੀ ਹੱਜ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਹੱਜ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸਮੀਖਿਆ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸੰਸਥਾਗਤ ਤਾਲਮੇਲ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ, ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਚਾਲਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾਵਾਂ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼, ਆਵਾਜਾਈ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੌਜਿਸਟਿਕਲ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਯਮਿਤ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੱਜ ਕੋਟੇ ਦੀ ਵੰਡ ਨਵੀਨਤਮ ਲਾਗੂ ਜਨਗਣਨਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਸਲਿਮ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਦੇ ਹੱਜ ਕੋਟੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਹੱਜ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕ ਸਹੂਲਤ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਮੁੱਖ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:

  1. ਬਜ਼ੁਰਗ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ  ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਾਥੀ : ਪੂਰੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਢੁਕਵੀਂ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਮਦਦ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 65 ਸਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਦਾ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
  2. ਵਿਆਪਕ ਬੀਮਾ ਕਵਰੇਜ: ਹਰੇਕ ਹੱਜ ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ 6.25 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦਾ ਬੀਮਾ ਕਵਰੇਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੱਜ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਅਣਕਿਆਸੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ
  3. SHI ਅਨੁਪਾਤ: ਹੱਜ 2026 ਲਈ, ਰਾਜ ਹੱਜ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ 1:150 ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਪਹੁੰਚਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
  4. ਰਵਾਨਗੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਖਲਾਈ: ਸਾਰੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਹੱਜ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਸਾਮਰਾਜ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਪਕ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ, ਯਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਸਿਹਤ ਮਸ਼ਵਰਾ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
  5. ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ: ਹੱਜ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾਪੂਰਨ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਮੈਡੀਕਲ ਕੇਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਮੈਡੀਕਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਭਾਰਤੀ ਹੱਜ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਗ ਡਾਕਟਰਾਂ, ਪੈਰਾਮੈਡਿਕਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੱਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ  ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੱਜ ਅਨੁਭਵ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕਿਰੇਨ ਰਿਜਿਜੂ ਨੇ ਅੱਜ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ।

*****

ਏਕੇ/ਐੱਮਆਰ/ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ
 


(Release ID: 2288450) Visitor Counter : 8