2001 ಮತ್ತು 2026ರ ನಡುವೆ ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಲ ಆಡಳಿತದ ವಿಕಾಸವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಹೊಸ ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡಿ "ಫ್ರಮ್ ಗುಜರಾತ್ ಟು ಇಂಡಿಯಾ: ವಾಟರ್ ಲೆಸನ್ಸ್ ಫಾರ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್" ಅನ್ನು ಇಂದು ಐಐಎಂ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣದಾದ್ಯಂತ ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರು ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸಕಾರರಿಗೆ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ.

2001 ಮತ್ತು 2026ರ ನಡುವೆ ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಲ ಆಡಳಿತದ ವಿಕಾಸವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ 'ಗುಜರಾತ್‌ನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ: ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ನೀರಿನ ಪಾಠಗಳು' ಎಂಬ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಯನ ವರದಿಯು ಇಂದು ಐಐಎಂ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣದಾದ್ಯಂತ ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರು ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸಕಾರರಿಗೆ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ವರದಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಶ್ರೀ ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ ಮೀನಾ, ಅಧ್ಯಯನ ವರದಿಯ ಲೇಖಕರಾದ ಜಾರ್ಜ್ ಮೇಸನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಡಾ. ಡೇನಿಯಲ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಸ್ಮಿತ್ ಹಾಗೂ ಇಂಧನ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ನೀರು ಕುರಿತಾದ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯ ಡಾ. ನಿತಿನ್ ಬಸ್ಸಿ; ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಮಾಜಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಶ್ರೀ ಪರಮೇಶ್ವರನ್ ಅಯ್ಯರ್, ಐಐಎಂ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಾಲಿಸಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಹಿರಿಯ ಫೆಲೋ ಮತ್ತು ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ ಚೇರ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿರುವ ಪ್ರೊ. ಗೋಪಾಲ್ ನಾಯ್ಕ್, ಹಾಗೂ ಐಐಎಂಬಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರೊ. ಯು. ದಿನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು.

ಮುಖ್ಯ ಭಾಷಣಕಾರರಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಶ್ರೀ ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ ಮೀನಾ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ನೀರನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದರು. "ನೀರು ಜನರ ಗುರಿಯಾದಾಗ, ಬಲವಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ನಿರಂತರ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಬೆಂಬಲವಿದ್ದಾಗ, ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದೇ ಇದರ ಪಾಠವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದದ್ದು ಈಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬದ್ಧತೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಗೂ ಸುರಕ್ಷಿತ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ನೀರು ತಲುಪುವವರೆಗೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಡೆಯಲಿದೆ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

ಸರ್ದಾರ್ ಸರೋವರ್ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನೀರು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಡಬ್ಲ್ಯುಎಎಸ್ಎಂಒ) ಮೂಲಕ ಗುಜರಾತ್‌ ತೀವ್ರ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ನೀರಿನ ಹೆಚ್ಚಳದ ಕಡೆಗೆ ಹೇಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಶ್ರೀ ಅಶೋಕ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ಅವರು ವಿವರಿಸಿದರು. ʻಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್‌ʼನಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ನೀಲನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಶ್ರೀ ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ ಮೀನಾ ವಿವರಿಸಿದರು. ಈ ಚೌಕಟ್ಟು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಎರಡು-ಹಂತದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು: ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಬೃಹತ್ ನೀರಿನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಇದೇವೇಳೆ,  ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಸಮಿತಿಗಳು ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. 2019ರಲ್ಲಿ, ಈ ವಿಧಾನವು ಹಂಚಿಕೆಯ ಸಮುದಾಯ ನಿಲುವುಗಳಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮನೆಗಳ ಒಳಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯ ಮನೆ ನಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸುವತ್ತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಭೌತಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಯೋಜನೆಯು ಈಗ "ಜೆಜೆಎಂ 2.0" ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ, ಇದು ಆಸ್ತಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸೇವಾ ವಿತರಣೆಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯದ ಬೃಹತ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬೃಹತ್ ಸರಬರಾಜುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತವೆ, ಇದೇವೇಳೆ, ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಯುಟಿಲಿಟಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಅನುದಾನ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳು ದಿನನಿತ್ಯದ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಬಳಕೆದಾರರ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಿಲೇವಾರಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ, ಏಕೆಂದರೆ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಿದ ನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸರಿಸುಮಾರು ಶೇ.80 ರಷ್ಟು ಬೂದು ನೀರಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಇಂಗು ಗುಂಡಿಗಳು, ಗ್ರಾಮದ ಒಳಚರಂಡಿ, ಅಡುಗೆ ತೋಟಗಳು ಮತ್ತು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು.

ನೀರಿನ ಭದ್ರತೆಯು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸವಾಲಿನಂತೆಯೇ ಆಡಳಿತದ ಸವಾಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಮಾನವಾಗಿದೆ. ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕತ್ವ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸು, ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಎಂಬ 4 ಅಂಶಗಳು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿರಬೇಕು. ಈ ಪಾಠಗಳ ಬೀಜಗಳನ್ನು 2001ರಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಜಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದ ಸಹ-ಲೇಖಕ ಶ್ರೀ ಪರಮೇಶ್ವರನ್ ಅಯ್ಯರ್ ಮಾತನಾಡಿ, "ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ವಿತರಿಸುವುದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಆದ್ಯತೆ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಮುದಾಯಗಳು." ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸೇವಾ ವಿತರಣೆ, ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಮೂಲದ ಸುಸ್ಥಿರತೆ, ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣ, ಹೆಚ್ಚಿನ ನೀರು-ಬಳಕೆಯ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಬಳಸಿದ ನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ನೀರಿನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಐಐಎಂ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ ಕೇಂದ್ರದ ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಪ್ರೊ.ಗೋಪಾಲ್ ನಾಯಕ್ ಮಾತನಾಡಿ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ತಲುಪಿಸುವುದು ಒಂದು ಸವಾಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇನ್ನೊಂದು. ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ 25 ವರ್ಷಗಳ ಅನುಭವವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಏನು ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆಡಳಿತ, ಸಮುದಾಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅದರ ಪಾಠಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿವೆ.

ಸಹ-ಲೇಖಕ ಡಾ.ನಿತಿನ್ ಬಸ್ಸಿ ಮಾತನಾಡಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಭದ್ರತೆಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತವು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ನೀರಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ನೀರಿನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಗಮನಾರ್ಹ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶವಾಗಿದೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಭಾರತದ ಅನುಭವವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣದಾದ್ಯಂತದ ದೇಶಗಳು ಉಪಯುಕ್ತವೆಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ನಾಲ್ಕು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತದೆ: ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸಿ, ಹಾರ್ಡ್ ವೇರ್ ಅಲ್ಲ; ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿ; ಸಮುದಾಯ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಉಪಕ್ರಮಗಳು; ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಹೋಗಿ.

ಸಹ-ಲೇಖಕ ಡೇನಿಯಲ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಸ್ಮಿತ್ ಮಾತನಾಡಿ, ಭಾರತದ ಜಲ ಪ್ರಯಾಣವು ಅದರ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನೀರಿನ ಭದ್ರತೆಗೆ ಬಲವಾದ ಜಲ ಆಡಳಿತದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದು ಕೇಂದ್ರ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ದೇಶಗಳು ಈ ಆಡಳಿತ ಪಾಠಗಳಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ನೀರಿನ ಭದ್ರತೆಯತ್ತ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ನಂತರ ಐಐಎಂ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಗೋಪಾಲ್ ನಾಯಕ್ ಅವರು ಅಧ್ಯಯನದ ಲೇಖಕರು, ಜಲ ವೃತ್ತಿಪರರು ಮತ್ತು ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ ಪ್ಯಾನಲ್ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು.

 

*****

(ಪ್ರಕಟಣೆ ಐ.ಡಿ.: 2320089) ವಿಸಿಟರ್ ಕೌಂಟರ್ : 27