ਸਿਹਤ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲਾ
azadi ka amrit mahotsav

ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੇ "ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਹਤ ਸਰੋਤ: ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ" ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ 5ਵੀਂ ਈਆਰਐੱਮਈਡੀ (ERMED) ਕੰਸੋਰਟੀਅਮ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਖਲਾਈ-ਕਮ-ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ


ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਹਤ ਸਰੋਤ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ: ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਸਕੱਤਰ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਪੁਣਯ ਸਲੀਲਾ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ

ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਸਕੱਤਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਘੱਟ ਸੇਵਾ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਮੈਡੀਕਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ

ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਹਤ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਨੂੰ ਸਬੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਬੂਤਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਡਾ. ਲਵਨੀਸ਼ ਜੀ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਡੀਜੀਐੱਚਐੱਸ

ਈਆਰਐੱਮਡੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਨੇ ਚਿਕਿਤਸਾ ਗਿਆਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਚਾਰ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੈਟਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਹੱਥੀਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ

Posted On: 09 OCT 2026 12:15PM by PIB Chandigarh

ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਜਨਰਲ ਆਫ਼ ਹੈਲਥ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ (DGHS) ਦੇ ਅਧੀਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ (NML) ਨੇ ਅੱਜ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਖੇ ERMED ਕੰਸੋਰਟੀਅਮ 'ਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਇੱਕ-ਦਿਨਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਖਲਾਈ-ਕਮ-ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ "ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਹਤ ਸਰੋਤ: ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ" ਸੀ, ਜੋ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸਪੁਰਦਗੀ, ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਬੂਤ-ਅਧਾਰਿਤ ਕਲੀਨਿਕਲ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਗਿਆਨ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਉਦਘਾਟਨੀ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਪੁਣਯ ਸਲੀਲਾ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਵਧੀਕ ਸਕੱਤਰ ਡਾ. (ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ) ਵਿਨੋਦ ਕੋਟਵਾਲ  ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਡਾ. ਲਵਨੀਸ਼ ਜੀ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ।

ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਪੁਣਯ ਸਲੀਲਾ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਨੀਂਹ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ (NML) ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ 93 ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਤੱਕ ਵਿਸਥਾਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਘੱਟ ਸੇਵਾ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਖਲਾਈ ਸਰੋਤਾਂ ਤੱਕ ਸਮਾਨ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਮੈਡੀਕਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਖੇਤਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਵੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਇਲਾਜ ਉਭਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਵਿਧੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੰਭਵ ਦੇਖਭਾਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਡਿਜੀਟਲ ਸਰੋਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਹਤ ਸਰੋਤ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਖੋਜ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਵੀ ਹਨ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਖੋਜ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਸਕੱਤਰ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਵਿਆਪਕ ਇੱਛਾਵਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਖੋਜ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੋਚ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਾਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਖੋਜਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਖੋਜ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਸਾਡੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਖੋਜ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਹਤ ਸਰੋਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।" ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਇੱਕ ਗਾਹਕੀ' ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਅਤੇ ਈਆਰਐੱਮਈਡੀ ਕੰਸੋਰਟੀਅਮ ਦੀ ਪੂਰਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਜੋ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਧਾਉਣ, ਸਬੂਤ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣ ਅਤੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਿਸਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਅਰਥਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਹਤ ਸਰੋਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਰੋਡਮੈਪ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸਿੱਖਿਆ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਮੈਡੀਕਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ, ਵਧੀਆ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਵਿਦਿਅਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨਾਬੱਧ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨਾਂ, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ, ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਖੋਜ-ਅਧਾਰਿਤ ਮੈਡੀਕਲ ਗਿਆਨ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬੇ, ਸੂਝ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਸੁਝਾਅ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਡੀਕਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਗਿਆਨ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਸਸ਼ਕਤ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ, ਖੋਜ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਏਗਾ।

ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਵਧੀਕ ਸਕੱਤਰ, ਡਾ. (ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ) ਵਿਨੋਦ ਕੋਟਵਾਲ  ਨੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ 'ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਭੌਤਿਕ ਸੰਪਤੀਆਂ ਖਰਚਣ 'ਤੇ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਗਿਆਨ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਸ ਭਾਵਨਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਮੈਡੀਕਲ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਥੰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਫੈਕਲਟੀ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਸਰੋਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਜਰਨਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਨ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਡਾ. ਕੋਟਵਾਲ ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਵਿਦਿਅਕ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਸਗੋਂ ਡਾਕਟਰਾਂ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਅਤੇ ਉਪਯੋਗੀ ਵੀ ਹੋਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚਰਚਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ, ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਗਿਆਨ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਸਾਰਥਕਤਾ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰਚਨਾਤਮਕ ਫੀਡਬੈਕ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਸਮੂਹਿਕ ਯਤਨ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਡੀਕਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣਗੇ।

ਸਿਹਤ ਸੇਵਾ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ, ਡਾ. ਲਵਨੀਸ਼ ਜੀ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਦੀ ਬਦਲਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਹ ਭੌਤਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੈਟਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਹੀ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਹੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2024 ਵਿੱਚ ਈਆਰਐੱਮਈਡੀ ਕੰਸੋਰਟੀਅਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਤੱਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪਹੁੰਚ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡਾਕਟਰਾਂ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਗ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਲਈ ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਚਿਕਿਤਸਾ ਅਤੇ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਨ ਸਰੋਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਲੋਕਤੰਤਰੀਕਰਣ ਅਤੇ ਸਬੂਤ-ਅਧਾਰਿਤ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੈ।

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ (NEP) 2020 ਅਤੇ 'ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਇੱਕ ਗਾਹਕੀ' ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਡਾ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ-ਅਧਾਰਿਤ, ਬਰਾਬਰੀ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਖੋਜ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਨ ਸਰੋਤਾਂ ਤੱਕ ਵਿਆਪਕ ਪਹੁੰਚ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਡੀਕਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਗੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਬੂਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਬੂਤਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ AI ਸਾਖਰਤਾ, ਖੋਜ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਬੂਤਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥਪੂਰਨ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

ਡਾ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਸਿਨ ਅਤੇ ਈਆਰਐੱਮਈਡੀ ਕੰਸੋਰਟੀਅਮ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਤੋਂ ਦਸ ਵਰਿਆਂ  ਵਿੱਚ  ਕਿਵੇਂ ਵਿਕਸਿਤ  ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਜੁੜੇ, ਟਿਕਾਊ, ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਗਿਆਨ-ਅਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਡੀਕਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਜੋਂ ਪਹੁੰਚ, ਗਿਆਨ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ, ਖੋਜ, ਸਬੂਤ-ਅਧਾਰਿਤ ਕਲੀਨਿਕਲ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ (ਐਨਐੱਮਐਲ) ਨਿਊਜ਼ਲੈਟਰ ਅਤੇ ਸੋਵੀਨੀਅਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਮੈਡੀਕਲ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੌਕਾ ਹੈ।

ਇਹ ਕਾਨਫਰੰਸ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਦੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ, ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਾਹਿਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ। ਕਲੀਨਿਕਲ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੈਟਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਨੇ ਮੈਡੀਕਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ, ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਬੂਤ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪਲੈਟਫਾਰਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।

ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਈਆਰਐੱਮਈਡੀ ਸਰੋਤ ਪਲੈਟਫਾਰਮਾਂ - ਕਲੀਨਿਕਲ, BMJ, ਐਕਸੈਸ ਮੈਡੀਸਿਨ, ਅਤੇ ਮੈਡਵਨ - 'ਤੇ ਹੱਥੀਂ ਸਿਖਲਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੈਟਫਾਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਬੰਧਿਤ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਹਿਤ, ਕਲੀਨਿਕਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਸੀ।

ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ "ਪੈਟਰਨ ਤੋਂ ਕਲੀਨਿਕਲ ਸਾਥੀ ਤੱਕ: ਮੈਡੀਕਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨ ਦੀ ਅਗਲੀ ਭੂਮਿਕਾ" ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪੈਨਲ ਚਰਚਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਲੀਨਿਕਲ ਟੀਮਾਂ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ, ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਬੂਤ-ਅਧਾਰਤ ਗਿਆਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਭੂਮਿਕਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਕਾਨਫਰੰਸ ਨੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੀਆਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਡੀਕਲ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ  ਕਰਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਮੁੜ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਗਿਆਨ ਸਾਂਝਾਕਰਨ, ਵਿਵਹਾਰਕ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ, ਈਆਰਐੱਮਈਡੀ ਕੰਸੋਰਟੀਅਮ ਮੈਡੀਕਲ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਹਤ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪਲੈਟਫਾਰਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਡਾ: ਮੁਕੇਸ਼ ਪਾਠਕ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਐਨਐੱਮਐਲ, ਡਾ: ਬੀ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ, ਡੀਡੀਜੀ, ਡੀਜੀਐਚਐੱਸ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਮਾਹਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।

************

ਐੱਸ ਆਰ/ਏਕੇ


(Release ID: 2321698) ਵਿਜ਼ੀਟਰ ਕਾਊਂਟਰ : 16